Dichtheid per km2
Territoria per km²
Dichtheid
Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.
Beschrijving
De IJseend is een fraaie, vrij kleine eend met een lange puntige staart. In de winter is het verenpak van het mannetje wit met grijs en een zwarte tekening. In de zomer wordt zijn pak donker en zijn hals en kop zwart. De bruingrijze vlek rond het oog is dan kleiner en zit alleen nog voor het oog, terwijl een witte oogstreep naar achteren loopt. Daarnaast heeft de IJseend ook nog een overgangskleed tussen beide seizoenen. Dwars over de zwarte snavel loopt een roze band die in de zomer vervaagt of verdwijnt. Vrouwtjes hebben in de winter een witte nek en kop met een donkere wang en kruin, in de zomer hebben ze een wat donkerder kop.
Het is een Arctische soort, die langs poelen en moerassen broedt op de toendra's van het Noordelijk Halfrond, in zowel Eurazië als Noord-Amerika. IJseenden leven vaak in groepen. Ze leven vooral van schelpdieren die duikend worden bemachtigd. IJseenden overwinteren op zee of in diepere zoute, brakke en soms zoete wateren. Het merendeel overwintert in de Oostzee, maar een klein deel komt naar de westelijke Waddenzee en het Deltagebied.
Groepjes IJseenden zijn het privilege van de Waddenzee (met name de diepe wateren van de westhelft) en de noordelijke Delta (vooral bij de Brouwersdam); zie de voorlopige kaart van de Vogelatlas. Echt grote groepen worden in recente jaren niet meer gesignaleerd. Van de ruwweg 1000 overwinteraars in de Waddenzee in de jaren tachtig zijn er maar een paar honderd over. Dit houdt verband met de ontwikkelingen in de Oostzee.
In de Oostzee overwintert 90% van de IJseenden die in Noord-Europa en West-Siberië broeden. Ging het midden jaren negentig hier om 4,6 miljoen vogels, tegenwoordig zijn het er ‘maar’ 1,6 miljoen. Deze afname, ook vastgesteld bij Eider, Zwarte en Grote Zee-eend, wordt toegeschreven aan verslechtering of verstoring van voedselgebieden, naast massale verdrinking in staande visnetten. Het lage aandeel jongen wijst bovendien op problemen in de broedgebieden, misschien door klimaatverandering.
| Een vrouwtje IJseend (foto onder) is in november 2016 meerdere keren waargenomen in Meijendel. |
 |
| Fotograaf onbekend. Wikimedia Commons licence: CC-BY-SA-3.0 |
Het is een Arctische soort, die langs poelen en moerassen broedt op de toendra's van het Noordelijk Halfrond, in zowel Eurazië als Noord-Amerika. IJseenden leven vaak in groepen. Ze leven vooral van schelpdieren die duikend worden bemachtigd. IJseenden overwinteren op zee of in diepere zoute, brakke en soms zoete wateren. Het merendeel overwintert in de Oostzee, maar een klein deel komt naar de westelijke Waddenzee en het Deltagebied.
Groepjes IJseenden zijn het privilege van de Waddenzee (met name de diepe wateren van de westhelft) en de noordelijke Delta (vooral bij de Brouwersdam); zie de voorlopige kaart van de Vogelatlas. Echt grote groepen worden in recente jaren niet meer gesignaleerd. Van de ruwweg 1000 overwinteraars in de Waddenzee in de jaren tachtig zijn er maar een paar honderd over. Dit houdt verband met de ontwikkelingen in de Oostzee.
In de Oostzee overwintert 90% van de IJseenden die in Noord-Europa en West-Siberië broeden. Ging het midden jaren negentig hier om 4,6 miljoen vogels, tegenwoordig zijn het er ‘maar’ 1,6 miljoen. Deze afname, ook vastgesteld bij Eider, Zwarte en Grote Zee-eend, wordt toegeschreven aan verslechtering of verstoring van voedselgebieden, naast massale verdrinking in staande visnetten. Het lage aandeel jongen wijst bovendien op problemen in de broedgebieden, misschien door klimaatverandering.
Bescherming
De belangrijkste overwinteringsgebieden van de IJseend in Europa liggen in de Baltische Zee. De aantallen nemen daar echter snel af; BirdLife International beschouwt de soort nu als bedreigd. De IJseend wordt in de overwinteringsgebieden bedreigd door o.a. verdrinking in visnetten, jacht en olievervuiling en is bovendien erg gevoelig voor epidemieën van vogelgriep. Ook in de broedgebieden heeft de IJseend problemen. Het broedsucces is al jarenlang veel te laag, onder andere omdat de vrouwtjes door een te slechte conditie vaak een broedseizoen overslaan. Verder eist vervuiling van de Noordelijke IJszee uit chemische en nucleaire bronnen zijn tol. In 2006-2007 spoelden duizenden dode ijseenden aan op de kust van de Barentsz Zee in Rusland (bron: Vogelbescherming Nederland ).
De schrikbarende afname van IJseenden leidt tot veel aandacht. Zo is de IJseend Soort van het Jaar 2017 in Noord-Duitsland. Er zijn ook plannen voor bescherming en onderzoek, bijvoorbeeld onder de paraplu van de AEWA.
De schrikbarende afname van IJseenden leidt tot veel aandacht. Zo is de IJseend Soort van het Jaar 2017 in Noord-Duitsland. Er zijn ook plannen voor bescherming en onderzoek, bijvoorbeeld onder de paraplu van de AEWA.