Witoogeend

De Witoogeend is iets kleiner dan de Kuifeend. Het mannetje heeft een kastanjebruine kop, nek en borst, de flanken zijn iets lichter maar ook kastanjebruin. De bovenzijde is donkerbruin tot zwart, met op de vleugels een groenige glans. Borst en buik zijn wit, het conrasterende wit onder de staart valt ook zwemmend op. Het kleed van het vrouwtje is identiek, maar valer van kleur. Het opvallendste en naamgevend kenmerk is het witte oog van het mannetje; vrouwtjes hebben een bruine iris. In de vlucht is een brede witte vleugelstreep zichtbaar. De snavel is grijs met een zwarte punt.

Witoogeenden komen voor van zuidwestelijk Europa en noordwestelijk Afrika tot in centraal Azië. In het westelijk deel van het areaal zijn ze tegenwoordig schaars en alleen nog lokaal aanwezig, op veel plaatsen in Europa zijn ze zelfs geheel verdwenen (zie 'Bescherming'). Ze leven vaak in groepen in lagunes, moerassen en op zoete wateren met een rijke onderwater- en dichte oeverbegroeiing. Het nest van plantaardig materiaal ligt meestal op de oever, dichtbij het water of wordt soms gemaakt op een drijvende klomp vegetatie. Ze foerageren zwemmend, grondelend of duikend en eten vooral waterplanten en zaden, maar ook weekdieren, visjes en waterinsecten. Witoogeenden overwinteren in heel het Middellandse Zeegebied en de Zwarte Zee, soms ook zuid van de Sahara waar ze via de Nijl naar toe migreren.

Deze soort is het hele jaar in ons land waarneembaar, maar de kansen zijn het kleinst in juni-augustus. In de rest van het jaar is geen duidelijke piekperiode aanwijsbaar. Het gaat tegenwoordig om hooguit enkele tientallen exemplaren, met enige nadruk op het IJsselmeer- en rivierengebied, Twente, Noord-Brabant en West-Nederland. Bij een deel van de recente waarnemingen (±20%) gaat het overigens om uit gevangenschap ontsnapte vogels. De Witoogeend is bij ons een onregelmatige en zeldzame broedvogel van vooral veenplassen (bron: Sovon ). Van 2004 t/m 2010 is jaarlijks (augustus t/m oktober) een Witoog- x Tafeleend aanwezig geweest in Meijendel.

De Witoogeend wordt bedreigd door allerlei vormen van habitatdestructie zoals water-mismanagement (afwatering, indammen) alsmede als gevolg van waterverontreiniging (landbouwgif). Ook zijn soms -al dan niet per ongeluk- exotische vissoorten (graskarpers) uitgezet, waardoor natuurlijke voedselbronnen verloren gingen. Door klimaatverandering daalt her en der het waterpeil en verdrogen delen van het leefgebied. Vissersboten en hengelaars verstoren de rustgevoelige eend in de broedgebieden. En last-but-not-least, omdat deze eenden graag in grote groepen vertoeven en trekken zijn ze een gemakkelijk doelwit voor jagers tijdens de trek (bron: WIKIPEDIA ).