Zomertaling

Zomertalingen zijn echte trekvogels die ten zuiden van de Sahara overwinteren, onder meer in de Sahel. De woerd (foto) heeft een bruine kop met brede witte wenkbrauwstreep. In de vlucht is de blauwe voorvleugel goed te zien, de groene spiegel valt iets minder op. De eend (vrouw) is onopvallend getekend en heeft diezelfde spiegels. In eclipskleed (onopvallend verenkleed in de rui na het broedseizoen) lijken woerd en eend erg op elkaar.

Deze eendensoort houdt van kleinschalige plassen en sloten door drassige weiden en hooilanden. Ook verlandingszones van moerasgebieden kunnen een geschikte biotoop voor de Zomertaling vormen. Belangrijk zijn een natte, kruidenrijke vegetatie gecombineerd met een goede waterkwaliteit. Dit is een nogal schuwe eend die bij het minste onraad er al gauw vandoor gaat, loodrecht de lucht in en weg in een snelle vlucht, behendig manoeuvrerend om de begroeiing te ontwijken.

Hij zoekt zijn voedsel net onder het wateroppervlak. Daar zeeft hij al 'knabbelend' allerlei diertjes uit het water zoals larven, waterkevers en -slakken, schietmotten en wormen. Ook het legsel van vissen en kikkers wordt niet versmaad. Verder eet de Zomertaling wortels, knoppen bladeren en vruchten van verschillende waterplanten. Ze zijn ook grondelend te zien.

Het nest bevindt zich in dichte kruidenvegetatie, riet of in een graspol. Het is een eenvoudig nest bekleed met gras en dons. De 10-11 eieren worden door het vrouwtje uitgebroed en zij verzorgt de jongen ook alleen.

Zo schaars als de Zomertaling tegenwoordig is, zo algemeen was hij tot rond 1960. Het aantal Zomertalingen neemt voortdurend en hard af. Zij houden van een natte omgeving en als één van de oorzaken wordt aantasting van die biotoop genoemd als gevolg van verlaging van het grondwaterpeil. Ook frequent maaien en een hogere beweidingsdruk spelen een rol in de afname. De broedpopulatie telt 1600-1900 paren in de periode 1998-2000.

Samenscholingen in de nazomer van honderden of zelfs duizenden vogels, zoals bekend tot 1960, komen niet meer voor; groepen van enkele tientallen vormen tegenwoordig het maximum. De afname weerspiegelt de instorting van de eigen broedpopulatie en die in vrijwel geheel West-Europa.

Daar bovenop zorgden droogteperiodes in het overwinteringsgebied, de Sahel, voor massale sterfte (bron: zie vogel.asp r398).

Ten opzichte van 1950 is de soort met 90% afgenomen. De afname van de Zomertaling heeft alles te maken met de grote veranderingen op de Nederlandse weidegronden en hooilanden. De ontwatering, het egaliseren van reliëfrijke graslanden, de toenemende veebezetting en de steeds vroegere eerste maaidatum; al deze - met elkaar samenhangende - factoren hebben de soort geen goed gedaan. Een bijkomend probleem is de steeds verder oprukkende bebouwing in het Groene Hart van de Randstad, één van de belangrijkste broedgebieden voor de soort. Het ziet ernaar uit dat de Zomertaling het op weidegronden met een 'normaal' agrarisch beheer niet zal kunnen bolwerken. Daarom staat de Zomertaling op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'bedreigd' (bron: Vogelbescherming Nederland ).

In de Sahel - het overwintersgebied - speelt droogte de soort parten en onderweg is de Zomertaling niet veilig voor jagers. Daarom staat deze soort als trekvogel op de aanvullende Rode Lijst (bron: Sovon ).