Sperwer

De bovenzijde van een Sperwer is blauwgrijs, de onderzijde vaalwit met roestbruine dwarsstrepen. Op de staart zitten wat brede donkere dwarstrepen. Het verenkleed van het mannetje is grijzer dan dat van het vrouwtje. Het vrouwtje is beduidend groter dan het mannetje.

Sperwers hebben korte brede vleugels die samen met de lange staart zorgen voor een hoge wendbaarheid. Ze jagen vrijwel uitsluitend op zangvogels, vrouwtjes kunnen iets grotere prooien aan zoals Turkse Tortels. Ze vliegen uiterst behendig tussen struiken en bomen door, gebruik makend van iedere beschutting, om uiteindelijk met een verrassingsaanval de prooi te slaan.

Sperwers komen in heel Europa voor, met uitzondering van IJsland en het uiterste noorden van Scandinavië en Rusland. Het areaal strekt zich in een brede gordel oostwaarts uit tot aan de Stille Oceaan. De Noordelijke vogels zijn trekvogels die overwinteren in Zuidoost-Azië, Iran en Noordwest-Afrika. De Sperwers die in Nederland broeden zijn standvogels en trekken in de winter zelden weg.

Ze broeden in dichte bossages in halfopen landschap. Een Sperwer bouwt ieder jaar een nieuw nest, dicht tegen de stam van een boom. Het is een bouwsel van takken bekleed met dunnere twijgjes. Er komen 4 á 6 eieren die het vrouwtje uitbroedt. Beide ouders verzorgen de jongen.

's Winters wordt de Nederlandse populatie aangevuld met duizenden doortrekkers en overwinteraars uit Noord-Duitsland en Scandinavië. De voorjaarstrek vindt vooral tussen half maart en half april plaats, langs de kust deels gestuwd. Opvallender, vanwege grotere aantallen, is de najaarstrek. Deze is geconcentreerd in oktober en begin november (bron: Sovon ). In de winter verlaat de Sperwer soms de bossen en is dan ook in steden en dorpen te zien.

De landelijke stand bedroeg rond 1970 slechts zo'n 250 paren als gevolg van vergiftiging via landbouwpesticiden. Nadat deze bestrijdingsmiddelen verboden waren, volgde een snel herstel van de stand en een uitbreiding over voorheen onbezette gebieden. Deze toename hield aan tot 1990, om vanaf 2000 te worden gevolgd door een afname, in ieder geval op de hoge gronden. Hierbij spelen verschillende factoren mee, waaronder voedselgebrek op de armste gronden en omzetting van productiebos (in jonge fases geschikt voor Sperwer) in natuurlijker bos of heide, naast jarenlange nestpredatie door Haviken (bron: zie vogel.asp r398).

In Meijendel broedt de Sperwer nauwelijks. Bijna jaarlijks zijn er 1 á 2 territoria, incidenteel 3.