Visdief

De Visdief is een zomergast die vanaf oktober wegtrekt naar de (sub)tropische kusten van Afrika. Begin april keert hij terug om meetal in broedkolonies aan de instandhouding van de soort te werken.

Het is de meest algemene van onze sternen. De sierlijke bouw is kenmerkend voor een Stern. De rug en vleugels zijn zilvergrijs, van onderen zijn ze veel lichter. De zwarte kap op de kop loopt door tot de nek. Aan het eind van de rode snavel zit een zwarte punt.

De sterk gelijkende Noordste Stern is bij ons veel schaarser want die broedt veel noordelijker; Nederland ligt aan de zuidgrens van diens broedgebied. Die stern heeft veel kortere poten en een geheel rode snavel.

De grootste kolonies Visdiefjes zijn aan de kust, maar ook in het binnenland worden ze gevonden, ook wel eens solitair. Ze broeden vaak in gemengde kolonies met andere Sternen (op Texel en de Griend met o.a. de Noordse) maar ook met bijvoorbeeld Kokmeeuwen. Ze kunnen zeer agressief zijn om indringers uit de kolonie te jagen, waarbij een verwonding bij mensen geen uitzondering is.

Het nest is een kuiltje op de grond, bekleed met wat schelpjes, gras of stukjes hout. Beide ouders bebroeden de 2-3 eieren en verzorgen samen de jongen. Een Visdief is vaak 'biddend' te zien op zoek naar voedsel als visjes, kreeftachtigen, zeepieren en larven van grote waterinsecten. Met een flitsende duik wordt de prooi gestoten.

Net als bij verschillende andere sterns kelderden de aantallen Visdieven door lozing van landbouwbestrijdingsmiddelen. Op het dieptepunt rond 1965 bleven slechts 5000 paren over. Het verbod op de funeste pesticiden zorgde voor een langzaam en gedeeltelijk herstel. Sinds de eeuwwisseling nestelen er in goede jaren tot 20.000 paartjes in ons land. Het merendeel huist in het Wadden- en Deltagebied, en sinds 2010 ook op het eiland De Kreupel in het IJsselmeer. Het broeden op de hoge gronden is vrijwel verdwenen terwijl dat langs de Grote Rivieren mager werd. Soms broeden ze op hoge gebouwen in west en noord Nederland.

Deze koloniebroeder is geen echte broedvogel in het duin. Soms komen Visdiefjes voedsel zoeken in de infiltratieplassen en een enkele keer leidt dat tot de registratie van een broedbiotoop vanwege de geldende criteria voor het BMP-onderzoek.

Verschillende oorzaken zorgen voor stagnatie in de come back van de Visdief. Ten eerste is er de nijpende voedselsituatie langs de kust en in het IJsselmeer, veroorzaakt door overbevissing. In de binnenwateren speelt vertroebeling door toegenomen voedselrijkdom (eutrofiëring) waarschijnlijk een negatieve rol voor een oogjager als de visdief. De afname aan geschikte broedplaatsen kan plaatselijk een rol spelen. Dat komt door toegenomen recreatie, predatie en begroeiing. Maatregelen ter verbetering van het voedselaanbod (in Nederlandse wateren én in de West-Afrikaanse overwinteringsgebieden) zijn gewenst.

Daarom staat de Visdief op de Rode Lijst. En daarom ook was 2009 het 'Jaar van de Visdief'. Sovon en Vogelbescherming Nederland hebben deze soort daar destijds voor uitgekozen vanwege het aansprekende gedrag en uiterlijk. Het eindrapport is in te zien bij Sovon via deze link.