Terug naar soorten

Witbandkruisbek

Loxia leucoptera Vinken

0jaren
0territoria
0hoogste jaar

Nog geen gecontroleerde Meijendel-reeks beschikbaar.

Dichtheid per km2

Territoria per km²
Dichtheid

Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.

Witbandkruisbek
Witbandkruisbek Foto: Dominic Sherony

Beschrijving

Wat betreft uiterlijk lijken de Grote Kruisbek, Kruisbek en Witbandkruisbek erg op elkaar. Volwassen mannetjes zijn oranjerood met zwarte vleugels en staart. Vrouwtjes zijn groengeel waar mannetjes oranjerood zijn. Alleen de Witbandkruisbek heeft de (naamgevende) brede witte vleugelstrepen en witte punten aan de tertials.

De uiterlijke verschillen zitten verder vooral in het formaat, deze Witbandkruisbek is de kleinste van de drie. En al zijn de spreidingsgebieden verschillend, grote delen overlappen. Er zijn tot slot hoorbare verschillen in roep en zang.

Voor alle soorten Kruisbekken zijn zaden van naaldbomen het hoofdvoedsel. Daarom hebben alle drie soorten die karakteristieke gekruiste snavelpunten, een aanpassing waarmee ze de zaden uit de kegels peuteren. Overigens eten Kruisbekken ook wel eens bessen of insecten.

Een Witbandkruisbek is ietsje kleiner dan een Kruisbek. De ondersoort Loxia leucoptera bifasciata is een standvogel in Rusland, van de oostgrens van Finland en de Baltische Staten oostwaarts, tot aan de Beringzee. De soort 'steekt over' en vervolgens bevolkt de nominaat Loxia leucoptera leucoptera Alaska en heel Canada.

Witbandkruisbekken broeden in kleine kolonies in dichte lariksbossen met den, en soms met spar. Het nest wordt door het vrouwtje gemaakt van takjes, twijgjes, plantenstelen, korstmos, mos, wortels en haar. Het wordt op variabele hoogte meestal tegen de stam van de boom geplaatst. Het is door overhangende takken vrijwel onzichtbaar. Afhankelijk van het voedselaanbod volgt een tweede leg na het eerste broedsel.

De grote afhankelijkheid van de zaden van naaldbomen is waarschijnlijk de oorzaak van grootschalige verplaatsingen bij voedseltekort. Dan komen deze vogels in invasies naar West-Europa en ook naar Nederland. En de afgelopen jaren zijn nomadische Kruisbekken èn Grote Kruisbekken ook tijdens wintertellingen in Meijendel waargenomen. Bekijk dat via deze link.

De Witbandkruisbek is in Nederland zo zeldzaam dat waarnemingen worden beoordeeld door de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA). In het invasiejaar 2013 werden 223 vogels geteld met een piek rond half augustus. Zie voor de overige aanvaarde waarnemingen Dutchbirding.nl. De meeste waarnemingen stammen uit jaren dat de soort invasief optreedt in Noordwest-Europa. Sommige vogels blijven tot in het voorjaar hangen. Een zeker broedgeval is nog nooit geconstateerd (bron: Sovon ).

Achtergrond

2013: Kruisbekinvasie in Nederland
2013 kan volgens Vogelbescherming NL de boeken in als een invasiejaar van Kruisbekken die verspreid over Nederland worden waargenomen; ze zijn vooral over en in de bosrijke gebieden in het oosten en midden van ons land gezien. Lees het bericht op natuurbericht.nl hier.

Ook Sovon bericht over die invasie van 2013 en in voorjaar 2014 trekt Sovon de aanwezigheid van veel Kruisbekken door naar het broedseizoen in dit bericht. Voor alle soorten Kruisbekken geldt dat het vroege broeders zijn die in januari al kunnen broeden. Per kruisbekkensoort is er nog een artikel over de broedbiologie en waar je speciaal op moet letten bij 'broedverdachte' vogels; download het met deze link.