Witte Kwikstaart

De Witte Kwikstaart is een vrij algemene vogel en door zijn zwart, wit en grijze verenpak een opvallende verschijning. Hij schuwt de nabijheid van mensen niet erg en is daardoor bij velen bekend.

Hij heeft een voorkeur voor een open landschap, zoals boerenerven, akkers en weilanden, ook industrie- of parkeerterreinen en andere open plekken. Daar zoeken ze al 'kwikkend' met de staart naar voedsel, hoofdzakelijk vliegjes en andere ongewervelden. Ze lopen dan graag met een tractor mee voor makkelijke prooien, of met in een weiland lopende dieren die de insecten verstoren. Vliegende insecten worden met groot gemak gevangen, net als een vliegenvanger. Ook zijn ze jagend langs sloten en plassen te vinden.

Witte 'Kwikken' zijn niet erg kieskeurig bij de keuze van een broedplaats. Ze broeden in schuren, gaten in muren, onder dakpannen of in een heg. Ze schuwen een menselijke omgeving niet. Voorwaarde is natuurlijk wel dat er voldoende insecten aanwezig zijn. Het nest wordt door het vrouwtje gemaakt en bekleed met wol, veertjes, haren en dergelijk zacht materiaal. Er komen 5-6 eieren in te liggen die zij alleen uitbroedt. De jongen worden door beide ouders gevoerd.

De Witte Kwikstaart is een jaarvogel en vrij talrijke broedvogel die overwintert in het noorden van Afrika, met name Marokko. In de winter blijven slechts weinig vogels achter. Vaak zijn de vogels die dan bij ons worden gezien afkomstig uit het noorden en oosten van Europa.

Kijk bij de Rouwkwikstaart voor een distributiekaart van deze soort en van alle zwart-witte kwikstaarten.

De Witte Kwikstaart is een van de meest verspreide broedvogels, maar komt nergens in hoge dichtheden voor. In stuifzand- en duingebieden kan hij slecht uit de voeten met vergrassing of vermossing (effecten van atmosferische depositie). Moderne landbouwtechnieken en hygiënische stallen zijn net als het gebruik van pesticiden eveneens ongunstig voor deze soort immers hij is een specialist in het vangen van (vliegende) insecten op het boerenland. Dit zijn mogelijk verklaringen voor de achteruitgang in het aantal Witte Kwikstaarten sinds de jaren negentig. De laatste jaren lijkt het aantal -zij het met uitschieters- stabiel (bron: zie vogel.asp r398).

Het aantal broedgevallen in Meijendel daarentegen is de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen. Het zijn weliswaar geen grootse aantallen, maar toch 10 of meer de afgelopen jaren. Bij een broedgeval van een Rouwkwikstaart in Meijendel in 2015 ging het om een mengpaar met een Witte Kwikstaart.

Witte Kwikstaarten zijn vogels van het kleinschalig cultuurlandschap. Ze zijn afhankelijk van een rijk en divers aanbod van insecten. In zandige gebieden kan hij slecht uit de voeten met vergrassing of vermossing als effect van de neerslag van stikstof die in de lucht komt door veehouderij en verkeer. Op andere plekken is de reden voor de afname van de Witte Kwikstaarten onduidelijk en behoeft nader onderzoek (bron: Vogelbescherming Nederland ).