Kuifmees

De Kuifmees is een standvogel die een sterke voorkeur heeft voor naaldhout. Van belang is daarbij de aanwezigheid van wat loofbomen om eventueel het nest in uit te hakken. Daarom komt hij voornamelijk in het oosten, midden en zuiden van het land voor.

Ze zijn natuurlijk makkelijk te herkennen aan de trotse kuif op de zwart-wit getekende kop en hals. Maar dat betekent niet dat ze ook makkelijk waar te nemen zijn. Integendeel, ze zoeken hun voedsel meestal hoog in de bomen, waar ze door het bruine en vuilwitte verenpak niet zo opvallen. Het zachte, snorrende 'tsurr-tsurr-tsurr' verraadt dan meestal eerst de aanwezigheid.

Kuifmezen zijn sterk territorium gebonden, ook in de winter. Alleen jonge vogels vormen in de winter groepjes waarin ze rondzwerven. Maar als eenmaal een territorium is bezet zal een Kuifmees dat niet meer verlaten.

De Kuifmees gebruikt bij voorkeur een bestaande holte voor het nest. Als die niet beschikbaar is, hakt het vrouwtje een holte uit in een vermolmde berkenboom. Samen bekleden ze dat met haar, veertjes of wol. Dan legt het vrouwtje er 5-6 eieren in die ze alleen uitbroedt. Beide ouders voeren de jongen. Soms volgt een tweede legsel.

Het voedsel van Kuifmezen bestaat uit insecten en spinnen. 's Winters eten ze ook zaden uit dennen- en sparrenkegels of jeneverbessen.

Voorheen was de latijnse naam van de Kuifmees Parus cristatus en maakte deze soort net als de meeste andere Mezen deel uit van het geslacht Parus (*). Maar ornithologen hebben geoordeeld dat de verschillen met die andere Mezen substantieel zijn en indeling in een 'eigen' geslacht rechtvaardigen.
Daarom zijn Kuifmezen nu in het geslacht Lophophanes geplaatst.
(*) De Staartmees is ingedeeld bij de Staartmezen Aegithalidae en niet bij de Mezen Paridae

De verspreiding van de Kuifmees blijft al tientallen jaren min of meer gelijk. De landelijke aantallen profiteerden van bosveroudering en minder intensief bosbeheer en namen toe tot omstreeks 1985. Sindsdien groeien ze niet verder en vertonen ze neigingen tot afname. Het omzetten van naaldbosaanplant in natuurlijker loofbos is nadelig voor deze soort (bron: zie vogel.asp r398).

In Meijendel broedt jaarlijks een gering aantal Kuifmezen. Begin deze eeuw was er gedurende een aantal jaren een piek naar 11 territoria.

Omdat het aandeel naaldhoutbossen verminderd in Nederland, gaat het ook minder goed met de Kuifmees, al gaat de soort minder achteruit dan werd verwacht (bron: Vogelbescherming Nederland ).