Dichtheid per km2
Territoria per km²Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.
Beschrijving
De Matkop lijkt sprekend op zijn neef de Glanskop en wordt hiermee gemakkelijk verwisseld. (Lees over de implicaties hiervan voor inventarisaties in het tweede katern onder de grafiek.) Er zijn in het uiterlijk enkele kleine verschillen zoals het karakter van de kruin hetgeen de namen van beide soorten al doen vermoeden. Maar deze zijn lastig te gebruiken voor een positieve determinatie. Ook verschillen in zang geven lang niet altijd uitsluitsel, de roept lijkt dan een beter middel. Die is van de Matkop heel bescheiden en nasaal en bij de Glanskop vrij explosief van karakter. Lees hier meer over de neef.
Een goed en bruikbaar onderscheid tussen beide is de voorkeur voor een duidelijk verschillend biotoop. De Glanskop prefereert grote en volwassen eiken- en/of beukenbossen met veel natuurlijke holen. Het voorkeursbiotoop van de Matkop zijn vochtige broekbossen met dominantie van berk, wilg en els, met veel dichte ondergroei en met veel dood hout, vooral brede stompen.
Die stompen moeten bovendien een zachte structuur hebben, omdat het vrouwtje zelf de nestholtes uithakt. Zij broedt alleen het legsel uit, waarbij ze overigens wordt gevoerd door het mannetje. Jaarlijks wordt één legsel van 5-7 eieren grootgebracht. Matkoppen zijn partners voor het leven.
Voorkomen
Tot en met 2006 zijn in Meijendel nog territoria voor de Matkop vastgesteld, maar die waren na 2000 niet onbesproken. Na een uitgebreid onderzoek is een commissie van specialisten van de vogelwerkgroep tot de conclusie gekomen dat de Matkop na 1999 niet meer in Meijendel heeft gebroed. Besloten is de territoria vanaf het jaar 2000 'uit de boeken te verwijderen'. Lees de uitgebreide beschouwing die aan dit besluit ten grondslag heeft gelegen via deze link.
Bijna 10 jaar later is de sterke gelijkenis tussen beide soorten en de verwarring die dit kan veroorzaken bij tellingen (BMP, Atlas), nog immer een 'hot item'. Op de landelijke dag van Sovon (nov. 2015) is er uitgebreid aandacht aan besteed. De presentatie van Hidde Bult (VWG Bergen op Zoom) is geheel toepasselijk getiteld: "Matkop en Glanskop: een lastig maar boeiend duo". Enkele voor Meijendel relevante conclusies t.a.v. de Matkop: 1. verspreidingsgebied in Nederland krimpt verder (oostwaarts) en 2. is uit de duinstreek (en Voorne) compleet verdwenen. Bekijk de presentatie op de site van Sovon, downloaden kan via deze link.
Vogelkenmerken
Kleine mees van vochtige bossen, hakt zelf zachte nestholten uit.
Ecologische vogelgroepen: Struweelvogels (Winterkoning-groep, Zwartkop-groep). Rode Lijst: RL: Gevoelig. Oranje Lijst: geen. Vogelrichtlijn: geen
Functionele habitat en foerageerwijze: Gebruik van lage vegetatie of lage foerageerhoogte. Gebruik van gemengd naald- en loofbos. Gebruik van bomen als leef-, nest- of foerageerplaats. Gebruik van nat loofbos of vochtige loofhoutopslag. Gebruik van vochtig bos of natte bosranden.
Voedsel van volwassen vogels: kleine insecten, wormen, slakken, kreeftachtigen,kleine blad/luchtinsecten en andere kleine ongewervelden Rupsen als belangrijke voedselbron. zaden van grassen, zeggen, waterplanten en landbouwgewassen
Voedsel voor jongen: Kleine insecten en kleine ongewervelden als voedsel voor jongen.
Nestplaats en nestbouw: Nest in vermolmd of rottend hout. Zelf uitgehakte of zelf uitgeholde nestholte. Holte- of spleetbroeder in bomen; inclusief spechtenholen en natuurlijke boomholtes
Gedrag, ecologie en levenswijze: Juvenielen zwerven groepsgewijs uit. Jaarronde binding aan territorium. Zangpiek al in winter of aan het einde van de winter.
Migratie: Standvogel of jaarrond aanwezig.