Rietzanger

Een Rietzanger heeft een bruin en donker gestreepte bovenzijde, de keel is wit en de onderzijde vaalwit. Er is een opvallende witte wenkbrauwstreep en de kop is zwart gestreept. De zang van de Rietzanger is raspend en energiek en zit vol imitaties van andere vogels. Hij zingt vanuit de begroeiing of vanaf een hoge zangpost en ook tijdens de zangvlucht boven het riet.

Rietzangers komen tijdens het broedseizoen in vrijwel geheel Noordelijk Europa voor. In West- en Noord-Nederland is het een talrijke broedvogel in allerlei moerassen en soms ook in riet langs sloten in boerenland. In uitgestrekte geschikte biotopen, zoals laagveenmoerassen, kunnen honderden paartjes broeden. Op de hoge gronden is de Rietzanger schaars.

Het nest van de Rietzanger zit in dichte begroeiing op de grond of in struikgewas vlak boven de grond. Het is stevig, niet al te diep en komvormig; het wordt gebouwd van gras en stengels versterkt met spinrag en bekleed met haar, grasaren en donsveren. Het vrouwtje bebroedt de eieren alleen. Het mannetje zoekt onderwijl vaak een tweede partner in de buurt van het eerste nest. Dat legsel is 'uit fase' en zodoende kan hij zijn eerste partner wel helpen met de opvoeding van de jongen.

Rietzangers zijn trekvogels die overwinteren in Afrika, zuid van de Sahara.

De uiterst schaarse Waterrietzanger lijkt veel op de Rietzanger maar komt in Nederland sinds de jaren veertig niet meer als broedvogel voor; deze wordt in augustus en september slechts sporadisch waargenomen als doortrekker.

Het landelijk bestand Rietzangers nam tussen 1970 en 1985 sterk af. In deze tijd raakten ook de moerassen op de hoge gronden hun Rietzangers merendeels kwijt. De toename vanaf 1995 is in feite deels herstel van de eerdere inzinking.

Neerslag in de Sahel is bepalend voor de winteroverleving en speelt een doorslaggevende rol in de landelijke trend. Uitbundige regenval in de Sahel wordt gevolgd door forse aantallen Rietzangers in Nederland (zoals in 2011), grote droogte leidt tot een laag populatiepeil (1985).
Zie ook dit bericht op Nature Today en dit artikel in Sovon-nieuws.

Het aantal broedende Rietzangers in Meijendel schommelt nogal en kan de landelijke trend niet volgen. Mogelijk dat de verdwijning en verdunning van het rietbestand in enkele plassen hier debet aan is. Ook de introductie van vee dat in de plassen komt 'grazen' heeft een nadelig effect op het rietbestand.

De teloorgang van de Rietzanger in de jaren zeven en tachtig is ten dele een internationaal probleem. Een combinatie van jarenlange droogte in de Sahel en het gebruik aldaar van -in Europa inmiddels verboden- bestrijdingsmiddelen leidde tot sterfte in het winterhalfjaar. Vooral de link met de regenval in West-Afrika is na recent onderzoek zonneklaar: Na jaren met veel regenval dáár, broeden er meer Rietzangers híer. De toename vanaf midden jaren negentig in Nederland is te zien als een herstel van de eerdere inzinking.