Woudaap

Woudapen zijn kleine moerasvogels die leven van visjes, amfibieën en insekten. Ze broeden in dichte rietkragen en ruigtes met wilgen en biezen. Het is bij ons een zomergast, de wintermaanden worden doorgebracht in tropisch Afrika.

Deze reiger leidt een grotendeels verborgen leven. Behalve in de broedtijd komt de Woudaap alleen 's nachts uit de beschutting van het riet. Het mannetje is te herkennen aan de zwartgroene bovenzijde en geelroze kleur van de onderkant. Het vrouwtje is bruingestreept waardoor het goed gecamoufleerd is. In de vlucht zijn bij beide de lichte vleugelvlekken zeer karakteristiek en verwarring met een andere soort is dan ook vrijwel uitgesloten. Bij onraad neemt de Woudaap net als een Roerdomp de paalhouding aan, waarbij kop en snavel gestrekt omhoog worden gehouden.

Dit is een echte rietvogel die uiterst behendig (als een 'aap'?) over en langs de stengels klautert, waarbij de lange tenen vaak meerdere rietstengels tegelijk omvatten (zie foto). De 'zang' is een eentonig, steeds herhaald 'wouw-wouw-wouw'. Wellicht dat met deze kenmerken de naam (ooit was de naam Wouwaap) is verklaard?

Ook het nest wordt in het riet gebouwd en is grotendeels van rietstengels en takjes. Beide ouders bebroeden de 4-6 eieren en verzorgen de jongen. Het aantal broedparen in Nederland is in de tweede helft van vorige eeuw drastisch afgenomen (zie tweede katern). De oorzaak is niet geheel duidelijk, rietsnijden en watertoerisme spelen zeker een rol. Maar vreemd genoeg heeft de toename van rietvelden in Flevoland niet tot een toename in de populatie geleid. Daarom staat deze soort op de Rode Lijst.

Tot in de jaren vijftig broedden jaarlijks honderden Woudapen in ons land. In 1965 werden nog zo'n 225 (mogelijk zelfs 400) paren geteld, daarna liep de stand terug tot 20-30 paar rond 1990.

Tegen de verwachting in stierf de soort echter niet uit als broedvogel. Integendeel, de aantallen namen vanaf ongeveer 1995 weer heel licht toe. De broedpopulatie in 2010 telde 30-60 paren (bron: zie vogel.asp r398).

In 2006 kon na 15 jaar afwezigheid weer een 'geldige' waarneming van een Woudaap in Meijendel worden geregistreerd. Maar tot op heden zijn broedgevallen incidenteel en dan beperkt tot één voor dat jaar.

De afname van de Woudaap heeft onder andere te maken met verdwijnen en door recreatie en watervervuiling ongeschikt raken van het broedbiotoop. Toch is dit niet de belangrijkste reden; die is gelegen in lange periodes van droogte in de Sahara en Oost-Afrika. Mocht de situatie in Afrika verbeteren, dan zal voldoende geschikt broedbiotoop in onze streken aanwezig moeten zijn. De aantallen Woudapen fluctueren met de hoeveelheid neerslag in het overwinterings- en broedgebied. Eutrofiëring, tegennatuurlijk peilverloop en gebrek aan dynamiek zorgen voor onvoldoende ontwikkeling van jonge verlandingsvegetaties in moerassen en verandering in voedselaanbod (bron: Vogelbescherming Nederland ).