Velduil

De Velduil is een jaarvogel, vooral doortrekker en wintervogel. Het is in Nederland een zeer schaarse broedvogel (zie tweede katern). Waar het zwaartepunt van de broedvogels een tijdlang in de Flevopolders lag, is dit nu verschoven naar de Waddeneilanden en dan met name Ameland (Bron: Sovon.).

Een Velduil heeft felgele ogen en mini-'oortjes' op de kop. Die zijn veel kleiner dan die van de Ransuil. Deze uil is verder veel lichter van kleur dan de neef en als hij zit, is de houding vlak terwijl de Ransuil meer rechtop zit.

Deze is de enige dagjager onder de bij ons voorkomende uilen. Ze jagen bij het krieken van de dag en in de ochtend boven vochtig open terrein zoals moerassen, duinvalleien en natte polders. De vlucht is met een kenmerkende rustige en geluidloze slag. Het hoofdvoedsel is veldmuizen en wordt al vliegend opgespoord. Bij onvoldoende aantallen worden ook woel- en spitsmuizen of vogeltjes gegeten.

De Velduil bouwt als enige Nederlandse uil zelf een nest. Dat is een met plantendelen bekleed kuiltje op de grond, verscholen in hoog gras of naast een heidepol. De 4-8 eieren worden door het vrouwtje bebroed en de jongen door haar gevoerd met prooien die het mannetje aansleept.

Taxonomie. Binnen de orde der uilen (Strigiformes) worden twee families onderscheiden. De Kerkuil is bij ons de enige vertegenwoordiger in de familie Tytonidae. Alle andere nederlandse uilen maken deel uit van deze familie, de Strigidae.

In de eerste helft van de twintigste eeuw was de Velduil in de lage delen van het land een plaatselijk gewone broedvogel, vooral in Friesland en laagveengebieden elders. Hij nestelde ook hier en daar op de hoge gronden. Door vernietiging van broedbiotoop en afname van muizenpopulaties in agrarisch cultuurland verdween hij uit vrijwel het hele land.

Midden jaren zeventig bedroeg de Nederlandse populatie velduilen 130-185 broedparen. Oplevingen na de drooglegging van Flevoland (minstens 100 paren in 1974) keerden het tij alleen kortstondig. Tegenwoordig blijven broedgevallen nagenoeg beperkt tot het Waddengebied, en ook daar nemen de aantallen nog steeds af. In 2016 telt de broedpopulatie nog slechts 20-25 paren (bron: zie vogel.asp r398).

Sinds 2000 zitten de aantallen op een zeer laag niveau. Vrijwel overal neemt de populatie af door verlies van geschikt broed- en foerageerhabitat. Oorzaken zijn vernietiging en ontginning van vochtige gebieden en de modernisering van de landbouw. Onder meer de voedselsituatie speelt de vogels parten. De intensivering van de landbouw heeft de ongeveer driejarige cyclus in de veldmuizenpopulatie nagenoeg stilgelegd. Daarnaast hebben broedende Velduilen rust en veiligheid nodig, nestbescherming in agrarisch gebied en geen verstoring door recreatie (bron: Vogelbescherming Nederland ).