Zwarte Specht

De Zwarte Specht is een indrukwekkende vogel, bijna net zo groot en zwart als een kraai, maar door de rode pet daarvan gemakkelijk te onderscheiden. De man heeft een volledig rode kruin, de vrouw is alleen rood op het achterhoofd. De vlucht is rechtlijnig en niet golvend zoals ander spechten.

Deze specht vestigde zich rond 1915 in Oost-Nederland en breidde zich snel uit. De huidige verspreiding bestrijkt nagenoeg alle grote bossen op zandgronden van Oost- en Zuid-Nederland; vanaf de jaren zeventig tot de eeuwwisseling bestreken ze ook de duinstreek (bron: Sovon ). Tot ver in de jaren 70 werd de Zwarte Specht slechts incidenteel in Meijendel waargenomen. Daarna was er een toename van het aantal waarnemingen, ook in de broedtijd, met enkele territoria.

De Zwarte Specht is een geheimzinnige bosvogel met een teruggetrokken levenswijze; ze zijn schuw en gaan er vandoor zodra een mens wordt waargenomen. Ze proberen ongezien te blijven door naar de achterzijde van de boom waarop ze zitten te schuiven; loopt men om de boom heen dan draait de vogel mee, op die manier uit het zicht blijvend. Ook de luide roep die door het bos kan weergalmen, draagt bij aan een beeld vol geheimzinnigheid rond de Zwarte Specht. De roffel is hard, relatief lang en verdragend. Het voedsel bestaat uit alle in het hout levende insecten en larven, alsook hout- en bosmieren (ze plunderen soms mierennesten).

Deze specht hakt elk jaar een nieuw nest uit in een dikke loofboom, bij voorkeur een oude beuk, en voorziet zo in holten waar allerlei dieren later dankbaar gebruik van maken zoals boommarters, bosuilen en tal van andere soorten. Deze teruggetrokken vogel is daarmee een belangrijke dienstverlener voor de Europese bossen.

---

• Limosa 85.4 2012 gaat over de broedbiologie van de Zwarte Specht. Lees het via deze link.
• Op deze site staat een verhandeling over de Zwarte Specht in Meijendel. Lees het via deze link.

In 1982 werd het eerste territorium in Meijendel vastgesteld, zie verder de grafiek boven. De aanwezigheid van de Zwarte Specht als broedvogel in Meijendel is kortstondig geweest, met een piek van 1987 t/m 1990.

Na 1995 was het afgelopen met de Zwarte Specht in Meijendel. In 2004 was er nog een incidenteel geval, gebaseerd op een rondzwervend mannetje. Wel is er in de duinen bij Schoorl nog een Zwarte Specht geweest, die het langer uithield.

Lees een beschouwing over het verdwijnen van de Zwarte Specht via deze link. Daarbij wordt uitgebreid ingegaan op de vraag: 'Waarom is deze spechtensoort zo snel na vestiging weer uit het duin verdwenen?' Om die vraag goed te kunnen beantwoorden, is het daarbij nodig eerst de vraag te beantwoorden waarom die soort zich überhaupt ooit vestigde!

Waar het op neer komt is dat de Zwarte Specht zich in de duinen kon vestigen door [1] de aanwezigheid van geschikt voedsel in [2] een passend landschap. Maar omdat vervolgens het landschapsbeeld veranderde, verdwenen de bewuste prooidiersoorten en daarmee de bestaansmogelijkheden van de Zwarte Specht.