Grauwe Gans

De Grauwe Gans hoort zeker in ons land thuis, maar was begin vorige eeuw praktisch verdwenen als gevolg van jacht en ontginning. In de jaren '70 was deze soort een zeldzame broedvogel en vooral 'slechts' wintergast. Er werden uitzetpogingen gedaan om te voorkomen dat de soort als broedvogel uit Nederland zou verdwijnen. Maar de kentering was het succes in de Oostvaardersplassen. Wat later ontstonden ook andere kernen vanwaar de soort zich kon uitbreiden. Met als gevolg dat in 2005 er 25.000 paren in ons land broedden terwijl het aantal nog steeds explosief stijgt. Een deel van de Ganzen trekt tegenwoordig niet meer weg, we zien ze het gehele jaar.

De zomerganzen zijn eigenlijk hun natuurlijke aantallen ver voorbij geschoten. De Grauwe Gans is daarmee een probleemsoort geworden en wordt zelfs bestreden, hetgeen uiteraard tot veel, vaak verhitte discussies leidt. Lees meer over deze problematiek onder 'Broedsucces Grauwe Gans'.

Grauwe Ganzen vormen paren voor het leven. Het zijn vroege broeders; al in februari vliegen ze luid gakkend heen en weer op zoek naar een geschikte nestplaats. Dat nest wordt gemaakt van wat heide, gras, mos en dergelijke of is slechts een kuiltje op een kleine verhoging. Het wordt bekleed met dons en er komen 4-8 eieren in te liggen die de gans uitbroedt terwijl de gent de wacht houdt. De jongen worden door beide ouders verzorgd.

De Grauwe Gans voedt zich met gras, graan en peulvruchten, ook met waterplanten en opkomend riet.

De afgelopen jaren is het aantal zomerganzen in Nederland sterk gegroeid, de ontwikkeling wordt in de grafiek rechts weergegeven, de spreidingskaart kan via de link naar SOVON worden bekeken. Dit mag als een succes van 30 jaar ganzenbescherming worden gezien.

Tegelijkertijd neemt het aantal zomerganzen zulke proporties aan, dat zich allerlei negatieve effecten voordoen. De zomerganzen zijn feitelijk hun natuurlijke aantallen ver voorbij geschoten. Dit leidt niet alleen tot schade aan de landbouw, maar ook tot steeds meer negatieve effecten op de kwaliteit van de natuur.

De Grauwe Gans broedde voor het eerst in Meijendel in 1996. Sindsdien is ook hier het aantal broedparen fors toegenomen. Aanvankelijk waren er jaarlijks drie tot vijf paar, in 2009 piekte het aantal op 84. Het aantal broeparen lijkt zich de laatste jaren te stabiliseren; klik de grotere grafiek boven om een lijngrafiek alsmede die stabilisatie zichtbaar te maken.

De toename van het aantal ganzen in Nederland zorgt voor een ingewikkelde maatschappelijke discussie. Boeren zijn niet blij met de ganzen: om goedkoop zuivel te produceren lijkt elke grasspriet te tellen. Van belang is te zien dat de ganzen reageren op het landschap dat hen wordt aangeboden: extreem voedselrijk grasland, het resultaat van een bijzonder intensieve landbouw. Hoewel schade gecompenseerd kan worden, worden ganzen helaas veel verstoord en gedood. Verstoringen kosten de vogels veel energie, terwijl overwinterende ganzen juist rust en energie nodig hebben (bron: Vogelbescherming Nederland ).

Diverse organisaties besteden aandacht aan deze problematiek. Kijk bijvoorbeeld bij de publicaties op Vogelbescherming.nl (gebruik de link hier boven) of Rijn in Beeld, daar is bovendien een analyserapport in te kijken. Ook SOVON heeft verschillende rapporten opgesteld over deze soort; kijk in het overzicht van publicaties op de site van Sovon. Kijk op dezelfde pagina ook bij 'Rapporten'.

De ganzenproblematiek heeft ook de politiek gehaald. Op Rijksoverheid.nl kunnen kamerstukken worden gezocht waarin de ganzenproblematiek/Grauwe Gans/overzomerende ganzen e.d. aan de orde komen.