Fuut

Er was een tijd dat de Fuut het heel moeilijk had, toen waren dameshoedjes met zijn fraaie veren in de mode... Gelukkig ligt die tijd ver achter ons en is de Fuut een algemene watervogel, zowel in de vrije natuur als in verstedelijkte gebieden. Gelukkig, want de Fuut is een zeer elegante verschijning op het water. Het is een uitstekende duiker die liever onder water wegvlucht (tot wel 100 meter!) dan op de wieken gaat.

Het baltsritueel is fascinerend: het schudden met de kop, het synchroon duiken en de dans op het water, een fraai schouwspel! De ouders bouwen samen het nest, vaak een stapel waterplanten in een rietkraag. Ze broeden om beurten en brengen samen de jongen groot. Al gauw na het uitkomen verlaten de jongen het nest; als ze moe worden rusten ze op de rug van een van de ouders.

De Nederlandse Futen zijn deels standvogel, deels trekvogel. Het aantal standvogels neemt toe, mede als gevolg van de warmere winters. 's-Winters wordt de populatie aangevuld met overwinteraars uit Noord-Duitsland en Denemarken.

---

In ons land overwinteren heel wat fuutachtigen en duikers die in winterkleed soms lastig uit elkaar te houden zijn. In een artikel op Vogelbescherming Nederland worden de belangrijkste verschillen verduidelijkt.

Futen nestelen op vrijwel alle zoetwaterplassen van enige omvang, ook in stadsvijvers en grachten. Onder uitzonderlijke omstandigheden (veel voedsel, weinig nestgelegenheid) broeden enkele tientallen paren dicht bijeen, zoals bekend is uit het IJsselmeergebied. Oorspronkelijk vooral een soort van Laag-Nederland is de Fuut inmiddels ook op de hoge gronden een bekende verschijning.

De landelijke aantallen namen in de twintigste eeuw krachtig toe als gevolg van bescherming (vervolging begin twintigste eeuw), beter voedselaanbod (meer vis door meststoffen in oppervlaktewateren), het in bezit nemen van nieuw ontstane wateren (o.a. afgravingen) en het afleggen van de schuwheid (vestiging in stedelijk gebied). Aan deze toename kwam inmiddels een eind. De landelijke aantallen vertonen een licht dalende tendens, wellicht mede door het terugdringen van meststoffen (en dus: minder vis) in het water (bron: zie vogel.asp r398).

Het verloop van de broedpopulatie Futen in Meijendel lijkt globaal de landelijke trend te volgen.

Strenge vorst dwingt Futen om uit te wijken naar open wateren, vooral in Zuidwest-Nederland maar ook op de Noordzee. Onder zulke omstandigheden zien trektellers aan de kust indrukwekkende verplaatsingen en verblijven soms duizenden Futen op zee. De landelijke aantallen namen sinds midden jaren zeventig sterk toe – het meest in de zoute delen van het Deltagebied - maar vertonen sinds eind jaren negentig weer een daling (bron: Sovon ).

Het belang van de Noordzee als verblijfplaats voor overwinterende Futen is lange tijd onderschat. Vogelbescherming en Stichting De Noordzee lieten in de winter 2010-2011 een telling uitvoeren vanuit de lucht van de vele duizenden Futen op de Noordzee. Deze gegevens zijn nodig om voor de Hollandse kuststrook de noodzakelijke beschermingsstatus te krijgen (bron: Vogelbescherming Nederland ).