Huismus | Soorten

Dichtheid per km2

Territoria per km²

Dichtheid

Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.

Beschrijving

Dit is een voor velen bekende soort, want overal waar mensen wonen komt de Huismus wel voor. Het mannetje is van boven bruin gestreept, heeft een grijze kruin, een grote zwarte bef en is van onderen grijs gekleurd. Huismussen zijn jaarvogels en echte scharrelaars. Het zijn 'cultuurvolgers' die overal bij huizen wel iets eetbaars vinden; bij het fourageren zijn ze heel brutaal. Op het platteland kunnen ze schadelijk zijn want ze eten alle soorten granen.

Hoewel Huismus en Ringmus oppervlakkig gezien erg op elkaar lijken zijn er opvallende verschillen zoals de roodbruine kruin van de Ringmus en diens wangvlek en veel kleinere bef die niet op de borst doorloopt. En uiteraard is er de smalle witte ring om de hals (die niet doorloopt naar de rug) waar de Ringmus zijn naam aan dankt.

Boven de man, onder het vrouwtje. (click foto voor vergroting).
Foto: 'Keith' (Newark USA) [CC-BY-2.0]

Mussen houden er geen echte zang op na, maar ze tsjilpen en kwetteren.

Al vroeg in het voorjaar begint de luidruchtige hofmakerij, waarbij meerdere mannetjes één vrouwtje luid tsjilpend omringen. Ze bouwen daarna een slordig nestje van droge grasjes, onder dakpannen, in een luchtkanaal of nis of soms in een heg. In het nest komen 3 - 5 eieren die door het vrouwtje worden uitgebroed. Beide ouders verzorgen de jongen; deze bedelen om hun voedsel door zich te drukken en met de vleugels te trillen.

Voorkomen

De Huismus was lange tijd de talrijkste Nederlandse broedvogel. Maar sinds ca. 1970 gaat het in Nederland bergafwaarts met de Huismus en is het aantal meer dan gehalveerd. De grootste afname lijkt nu voorbij: de recente aantallen fluctueren.

Huismussen zijn het talrijkst bij oudere huizen in een deels groene, liefst wat rommelige omgeving aan stadsranden of op het platteland. In nieuwbouwwijken en het versteende hart van grote steden zijn ze schaars of ontbreken ze bij gebrek aan nestgelegenheid en/of voedsel (bron: zie vogel.asp r398).

De abrupte teruggang in het aantal territoria in Meijendel in 1995 is met name toe te schrijven aan het feit dat vanaf dat jaar tot 2006 kavel 91 (Voorlinden) niet is geteld. Alle broedgevallen van 1995 t/m 2017 zijn overigens niet in K91 vastgesteld. (Klik een jaartal in bovenstaande tabel om te zien waar dan wel.)

Vogelkenmerken

Sociale cultuurvolger, leeft rond bebouwing en eet zaden en insecten.

Ecologische vogelgroepen: Zwarte Roodstaart-groep. Rode Lijst: RL: Gevoelig. Oranje Lijst: geen. Vogelrichtlijn: geen

Functionele habitat en foerageerwijze: Gebruik van de grondlaag als broed- of foerageerzone. Foerageren in individuele struiken en of lage houtige vegetatie.

Voedsel van volwassen vogels: zaden van grassen, zeggen, waterplanten en landbouwgewassen kleine insecten, wormen, slakken, kreeftachtigen,kleine blad/luchtinsecten en andere kleine ongewervelden

Nestplaats en nestbouw: Nest in gebouw, spleet, dakrand of kunstmatige constructie. Holte- of spleetbroeder in bomen; inclusief spechtenholen en natuurlijke boomholtes Nest in kolonies of dicht bij soortgenoten.

Migratie: Standvogel of jaarrond aanwezig.

Bescherming

In stedelijk gebied zijn zowel nestgelegenheid als voedselbeschikbaarheid afgenomen. Oorzaken zijn de veranderingen in woningbouw (verdwijnen ouderwetse pannendaken), woningrenovatie (geen toegang meer tot nestplekken), beheer van stedelijk groen (minder onkruid- en insectenrijke vegetaties en dus voedselproblemen, minder struiken om te schuilen) en verstening van tuinen. Op het platteland is vooral het voedselaanbod afgenomen door vermindering van graanteelt, efficiëntere oogstmethoden, verdwijnen van stoppelvelden en gebruik van bestrijdingsmiddelen (bron: Vogelbescherming Nederland ).

Op vogelbescherming.nl is een speciale pagina gewijd aan de bescherming van de Huismus.