Sprinkhaanzanger

Dichtheid per km2

Territoria per km²

Dichtheid

Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.

Beschrijving

De Sprinkhaanzanger doet zijn naam eer aan: de zang doet denken aan het getsjirp van een sprinkhaan of krekel. Anderen vergelijken het met een 'freewheelende' fiets, maar dat vindt steller dezes te grof. Het is een delicate, vrij hoge, monotone en lang aangehouden triller. Met name in de stilte van de nacht draagt deze zang ver. Geluidsintensiteit en richting lijken te wisselen door het draaien van de kop. Daardoor is de lokatie van de zingende vogel moeilijk vast te stellen, te meer omdat hij meestal verscholen zingt en zelden vanaf een goed zichtbare zangpost.

Deze soort is een zomergast die overwintert in tropisch Afrika. Het is een vrij algemene broedvogel van duinen waar veel struikgewas is. Verder komt hij voor op de Waddeneilanden, laagveengebieden en langs de grote rivieren. Voorwaarde is relatief open gebieden zoals in de duinvalleien van Meijendel. Daar verzamelen ze hun voedsel, zoals spinnetjes, teken en andere ongewervelenden, over de grond kruipend als een muis of laag in de vegetatie.

Mannetje en vrouwtje bouwen samen het nest van gras op een onderlaag van dode bladeren, op of aan de grond. Vaak wordt een soort tunneltje aangelegd naar het nest toe.
Beide ouders broeden de 4 - 6 eieren uit en verzorgen de jongen.

Voorkomen

Sprinkhaanzangers zijn talrijk in West- en Noord-Nederland in regelmatig gemaaid riet in het laagveengebied of, maar dan tijdelijk, in verdrogende moerassen. Per gebied kunnen de aantallen jaarlijks schommelen. Landelijk is de trend van broedende Sprinkhaanzangers stijgend geweest, de afgelopen jaren is dat iets omgezet naar daling (grafiek recehts). Ze blijken gevoelig voor verdwijnen van broedhabitat als gevolg van verbossing van ruig terrein, onnatuurlijk waterbeheer ('s winters laag en 's zomers hoog) en maaien van riet; dit kan de verklaring zijn voor de uitschieters. Er is vermoedelijk deels ook samenhang met de situatie in de West-Afrikaanse overwinteringsgebieden (bron: zie vogel.asp r398).

Na een langdurige steiging van het aantal broedgevallen in Meijendel, is het aantal na 2005 afgenomen en lijkt (voorlopig) gestabiliseerd op 50% van de piek in de periode 2004-2007.

Vogelkenmerken

Stiekeme ruigte- en moerasrandsoort met ratelende zang en lage foerageerwijze.

Ecologische vogelgroepen: Rietvogels (Blauwborst-groep); Struweelvogels (Rietgors-groep). Rode Lijst: geen. Oranje Lijst: geen. Vogelrichtlijn: geen

Functionele habitat en foerageerwijze: Foerageren zeer laag bij de grond of in dichte lage vegetatie. Lopend of sluipend bewegen door lage vegetatie op grondniveau. Foerageren diep verborgen in dichte vegetatie. Gebruik van open terrein zonder gesloten boom- of struiklaag. Afhankelijkheid van open bodemstructuur voor foerageren. Langdurige ratelende zang als territoriaal signaal. Foerageren in dicht struweelcomplex/dichte struiklaag. Zingen vanuit toppen van struiken of lage bomen. Gebruik van rietvegetatie voor foerageren, zang of dekking.

Voedsel van volwassen vogels: kleine insecten, wormen, slakken, kreeftachtigen,kleine blad/luchtinsecten en andere kleine ongewervelden Spinnen als voedselbron.

Voedsel voor jongen: Kleine insecten en kleine ongewervelden als voedsel voor jongen.

Nestplaats en nestbouw: Grondnest. Grondnest verborgen onder vegetatiedekking. Nest in de kruidlaag, laag boven of op de grond.

Gedrag, ecologie en levenswijze: Zang of activiteit vooral rond zonsopkomst en zonsondergang. Ratelzang wisselt in volume doordat de vogel met de kop draait. Vrouwtje gedraagt zich extreem verborgen en is moeilijk te zien. Nachtelijke zangactiviteit. Langdurige zang van ongepaard mannetje.

Migratie: Overwintering of trek naar Afrika. Trekkend gedrag algemeen.