Terug naar soorten

Kuifleeuwerik

Galerida cristata Leeuweriken

Broedvogel Rode lijst EB|
13jaren
14territoria
2hoogste jaar

1967 t/m 2003 · bron: Meijendel-database

Dichtheid per km2

Territoria per km²
Dichtheid

Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.

Kuifleeuwerik
Kuifleeuwerik Foto: Andrej Chudy · CC BY 2.0 Bron: Wikimedia Commons

Beschrijving

De Kuifleeuwerik lijkt op de Veldleeuwerik, onopvallend grijsbruin gevlekt, de staart met een witte zoom. Deze leeuwerik heeft een parmantige kuif, en hij is er trots op want draagt hem meestal opgezet. Hij valt overigens ook op als hij niet opgericht is… Zijn volle borst geeft een wat zware, ronde verschijning. De snavel is lang en stevig.

De vlucht van een Kuifleeuwerik is sterk golvend, met flappende vleugelslagen, de brede vleugels en korte staart geven daarbij een compacte indruk. Hij maakt geen uitbundige zangvluchten zoals de Veldleeuwerik, vaak is een struiktop of dakrand hoog genoeg.

Hij komt voor in vrijwel geheel West-Europa met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Scandinavië en Noord-Rusland. De Kuifleeuwerik is van oorsprong een bewoner van steppen en halfwoestijnen en is in West-Europa te vinden in soortgelijk biotoop zoals de zeereep, zandige, droge gronden, op braak liggende industrie- en bouwterreinen en dergelijke. Het nest is een kuiltje in de zanderige grond, maar is ook op grinddaken te vinden. Het bestaat voornamelijk uit grashalmen en wat dorre bladeren.

Voorkomen

Het gaat helaas niet goed met de Kuifleeuwerik. De soort broedt in ieder geval vanaf de negentiende eeuw in Nederland. In de twintigste eeuw werd hij een bekende stadsbewoner en nestelde hij tevens hier en daar aan de randen van stuifzanden, schrale heide en agrarisch cultuurland.

Omstreeks 1975, toen de bloeiperiode vermoedelijk net voorbij was, waren er nog rond 4000 broedparen. Dat aantal nam snel af tot 425 rond 1990, minder dan 100 vanaf 1997 en slechts enkele vanaf 2010. Veranderingen in de stedenbouw, met verlies aan braakliggende terreinen, speelden waarschijnlijk een hoofdrol in de neergang. Ook elders in West- en Midden-Europa verdween de soort nagenoeg (bron: zie vogel.asp r398). Tegenwoordig wordt een enkele maal nog een Kuifleeuwerik waargenomen buiten de laatste broedterreinen.

Vogelkenmerken

Ecologische vogelgroepen: Vogels van pionierbegroeiingen (Tapuit-groep). Rode Lijst: RL: Ernstig bedreigd. Oranje Lijst: geen. Vogelrichtlijn: geen

Bescherming

In een paar decennia is de gehele populatie Kuifleeuwerikken weggevaagd. De oorzaak hiervan is niet geheel duidelijk, maar het verdwijnen van geschikt habitat speelt vermoedelijk een hoofdrol. De Kuifleeuwerik staat in Nederland nog op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels als 'ernstig bedreigd', maar aangenomen wordt dat er geen broedparen meer zijn (bron: Vogelbescherming Nederland ).