Kievit

De Kievit is een jaarvogel en talrijke broedvogel, in Nederland is het tevens een doortrekker en wintervogel. Dan neemt het aantal Kieviten bij ons toe door overwinteraars uit het noorden. Ze trekken 's winters alleen verder naar het zuiden als het hier erg koud wordt.

Dit is wellicht de bekendste en talrijkste van onze weidevogels. Hij dankt zijn naam aan het 'Kjiewiet' dat tijdens de spectaculair buitelende baltsvlucht in het voorjaar te horen is. Die wenbaarheid dankt de Kievit aan de wat korte, maar brede vleugels. Hij draagt een elegant pak, zwart met witte buik en een opvallende veer op de kop. Dat 'zwart' op de rug blijkt van dichtbij en in de zon bezien een goudgroene, metaalachtige glans te zijn.

Het aantal kieviten in Nederland is de laatste decennia fors achteruit gegaan, met name door de moderne landbouwmethoden. De Kievit heeft zich hier redelijk op aangepast door ook op akkers te gaan broeden. Maar de aantallen broedvogels nemen op de langere termijn bezien onmiskenbaar af (zie grafiek van SOVON in tweede katern); de soort staat niet voor niets op de 'Oranje lijst'. In Friesland (en Groningen) bestaat nog steeds een oude traditie; kievitseieren worden vroeg in het broedseizoen gezocht en geraapt. Tot eind jaren '60 mocht de vinder van het eerste ei dit aan de koningin aanbieden, tegenwoordig is dat rapen sterk aan banden gelegd.

Het nest wordt door de man gemaakt. Hij maakt er feitelijk verschillende waarvan het vrouwtje er eentje uitkiest. Het is niet meer dan een kuiltje op de grond, waar zij dan als bekleding nog wat gras in legt. Zij broedt de 4 eieren alleen uit en verzorgt ook de jongen. Het voedsel bestaat voornamelijk uit insecten en larven die op en in de grond leven. Deze worden omhoog gebracht door te 'trappelen'.

De Kievit bereikt de hoogste dichtheden in Laag-Nederland in vochtige open graslanden en in Hoog-Nederland in boerenland met een afwisseling van maïsland en gras. Lange tijd wist de Kievit zich aan te passen aan veranderingen in de landbouw. Daardoor breidde hij zijn broedgebied in de eerste helft van de twintigste eeuw uit over delen van Hoog-Nederland. Vanaf 1990 nemen de aantallen af in het hele land. De steeds intensievere bedrijfsvoering in agrarisch cultuurland is de hoofdoorzaak, met verlies aan broedgebieden door stadsuitbreiding, nestpredatie en andere factoren als nevenoorzaken (bron: zie vogel.asp r398).

Het aantal terriroria van de Kievit in Meijendel is door jaren heen redelijk constant gebleven, zij het met enkele pieken en dalen.

Europees gezien is de Kievit nog niet bedreigd, maar in veel Europese landen wel en staat de Kievit op de Rode Lijst. Ze hebben vooral te lijden van intensivering van landbouw (vaak en vroeg maaien, lage waterpeilen, toenemende eenvormigheid van graslanden). Nevenoorzaken van de achteruitgang zijn stadsuitbreiding en toegenomen predatie. Kieviten worden nog steeds bejaagd in o.a. Frankrijk (bron: Vogelbescherming Nederland ).

Aktiepunten:

• Vogelbescherming laat met haar Weidevogelboerennetwerk zien hoe je weidevogels (zoals de kievit) en natuurvriendelijk boeren kunt combineren. Ook pleit Vogelbescherming voor kerngebieden voor weidevogels, met effectieve inzet van agrarisch natuurbeheer.
• Met de campagne 'Red de Rijke Weide' streeft Vogelbescherming naar 200.000 ha bloemrijke weide in 2020. In Europees verband werkt Vogelbescherming samen met BirdLife Partners om het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid om te vormen naar een natuurvriendelijker beleid.
• Vogelbescherming pleit al lang voor een totaalverbod op rapen van kievitseieren.
• Om nog betere beschermingsmaatregelen te kunnen voorstellen vond in 2016 tijdens het Jaar van de Kievit onderzoek plaats naar de overlevingskansen van kuikens in Nederland.