Kwartel

De Kwartel is een echte zomergast vanaf mei, die in augustus al weer wegtrekt. Het is een zeer schaarse broedvogel in hooilanden en korenvelden. Ze overwinteren in het Midden-Oosten en zuid van de Sahara.

Kwartels zie je eigenlijk nooit, alleen de roep van de haan in de schemering verraadt de aanwezigheid: 'kwikmedit - kwikmedat'. Er wordt wel gezegd dat hij zijn stem gebruikt als een buikspreker, zijn lokatie is moeilijk te peilen en lijkt te verplaatsen met het draaien van de kop.

De Kwartel is een onopvallende vogel die zich verschuilt in de hoge vegetatie en zelden zal vliegen, alleen bij groot gevaar. Ook tijdens de trek -in zwermen- vliegen ze vlak boven de grond. Zijn onopvallend karakter wordt versterkt door een wat saai, bruingestreept kleed. Mannetjes hebben een gestreepte rug en zwart-wit gestreepte kop.

Het aantal wisselt sterk (zie grafiek SOVON!): soms is het 'een goed Kwarteljaar', andere jaren zijn ze schaars. Niet alleen het aantal broedvogels wisselt jaarlijks sterk, ook het aantal jongen per nest varieert van 6-18 of nog meer. Bij grote aantallen is het broedsel waarschijnlijk gelegd door twee of meer wijfjes, de Kwartel haan wordt van bigamie beticht... Het nest is een kuiltje tussen de begroeiing, bekleed met wat gras en bladeren. Het vrouwtje broed de eieren alleen uit en verzorgt de kuikens.

Het voedsel bestaat uit (gras)zaden, onkruid en insecten.

De aantallen Kwartels kunnen van jaar op jaar sterk verschillen. In sterke 'kwarteljaren' kunnen de aantallen tienmaal zo hoog zijn als in het jaar ervoor of erna. Voorbeelden van topjaren zijn 1989, 1997, 2008 en 2011. In vergelijking met de Patrijs, die deels in dezelfde gebieden leeft, doet de Kwartel het relatief goed. Verspreiding en aantallen bleven in de afgelopen tientallen jaren op peil of namen zelfs toe, terwijl de Patrijs een kwijnend bestaan leidt. Het is echter onduidelijk in hoeverre de bij ons opduikende Kwartels daadwerkelijk en met succes tot broeden komen.

In zowel 2007 als 2008 is één territorium van de Kwartel in Meijendel vastgesteld. In hoeverre dit succesvolle broedpogingen zijn geweest is niet bekend.

Dat er vaker Kwartels in Meijendel aanwezig zijn moge blijken uit het feit dat in de periode 2000-2016 bij het vogelringstation 74 Kwartels zijn geringd. In 2017 waren dat er tijdens een tweetal pogingen weer 8, waarbij er ook behalve deze 8 ook nog 2 werden waargenomen naast de ringbaan zo blijkt uit het jaarverslag van Vogelringstation Meijendel. En op 28-05-2018 is een Kwartel aangetroffen bij de Kikkerberg.