Korhoen

Korhanen zijn erg makkelijk te herkennen aan het blauwzarte verenkleed en de liervormige staart die van onderen wit is. Tel daar de rode pet bij op en voilá, onmiskenbaar het Korhoen. Het veel kleinere vrouwtje draagt een 'saai' grijsbruin verenkleed.

Korhanen trekken in de broedtijd veel bekijks met een opmerkelijke baltsceremonie op de 'bolderplaats'. Dat is de gemeenschappelijke baltsplaats waar de korhanen in ware schijngevechten strijden om de gunst van de vrouwtjes. Daarbij wordt die staart omhoog gehouden en gespreid (foto).

De mannetjes zijn polygaam en laten de zorg voor eieren en jongen geheel aan de vrouwtjes over. Die zijn op hun beurt zeer toegewijd en zitten zo 'vast' op het nest met eieren dat men er soms bijna op trapt! Het nest is overigens niet meer dan een kuiltje in de grond.

Nederlandse Korhoenders zijn pure standvogels die hooguit enkele kilometers afleggen tussen slaapplek en voedselgebied. In de eerste helft van de vorige eeuw waren dergelijke schijngevechten wel in elk Hollandse provincie te aanschouwen, want toen floreerde het Korhoen in Nederland met in 1941 minstens 5000 Korhanen. Korhoenders zijn afhankelijk van heidevelden als broedplaats en door ontginning, verbossing en intensief landbouwgebruik zijn de meeste broedplaatsen verdwenen. Nu kom het Korhoen alleen nog op de Sallandse Heuvelrug tot broeden. Middels bijplaatsen van Zweedse vogels en het opnieuw uitzetten (op de Veluwe) van deze ernstig bedreigde Rode Lijstsoort wordt getracht de soort (broedend) in stand te houden (bron: Sovon ).

In de eerste helft van de twintigste eeuw floreerde de Nederlandse stand en kwam het Korhoen in bijna alle provincies voor en waren er minstens 5000 hanen (1941).

Het aantal Korhanen kelderde in 1976 naar 450 en naar minder dan 100 vanaf 1982. Van de ruime verspreiding over de zandgronden bleef vanaf 1996 alleen de Sallandse Heuvelrug over. Slechts weinig kuikens komen hier groot, waarbij voedselproblemen een hoofdrol spelen. Sterke afname of verdwijning doet zich in het hele laagland van West-Europa voor (bron: Sovon ).

Het aantal broedparen in Nederland in 2014 is slechts 7 en afgaande op de grafiek rechts is er anno 2017 geen enkel broedend paar meer.

Korhoenders verkeren in een kritieke situatie in Nederland; de soort dreigt ook uit het laatste bolwerk te verdwijnen. Dit uitsterven staat model voor de ecologische kaalslag van het kleinschalige cultuurlandschap dat ooit zo bij Nederland hoorde. De laatste wilde Korhoenders van Nederland leven op de Sallandse Heuvelrug, maar ook hier is door stikstof uit de landbouw het leefgebied ongeschikt geraakt.

Natuurorganisaties vechten voor het behoud van de soort. De kwaliteit van het leefgebied is echter zo verslechterd als gevolg van vermesting en verlies aan kwaliteit, dat de situatie zeer zorgelijk is (bron: Vogelbescherming Nederland ).