Slechtvalk

De Slechtvalk is een roofvogel met een zeer krachtig postuur en een opvallende baardstreep. De bovendelen zijn leigrijs, de onderzijde wit met een fijne bandering vanaf de borst. De sterk gele snavel en poten springen in het oog. Er is verder weinig verschil tussen beide geslachten, wel is, net als bij de meeste roofvogels, het vrouwtje de grootste van de twee.

De Slechtvalk staat in de top van de voedselpiramide, zijn naam heeft (uiteraard) niets van doen met het karakter. Hij slaat met stootvluchten vogels uit de lucht en duikt daarbij met zo'n hoge snelheid op zijn prooi, dat deze als het ware meteen wordt vernietigd, “geslecht”. De steile duik begint op grote hoogte, de vleugels worden stijf tegen het lijf ingetrokken en zo weet deze valk adembenemende snelheden te bereiken tot boven de 300 km/u! Zijn doeltreffenheid is ongelooflijk en zijn prooi kansloos. Met de poten naar voren gericht wordt die prooi dodelijk getroffen en vastgegrepen. Soms valt deze naar beneden en wordt dan al vallend uit de lucht geplukt. Het stapelvoedsel van deze valk zijn (stads)duiven, maar ook Merels (foto), Spreeuwen of andere vogels staan op het menu.

Door het overmatig gebruik van pesticiden in de landbouw is de Slechtvalk in de jaren '60 (vorige eeuw) in aantallen sterk afgenomen en als broedvogel uit Nederland verdwenen. Mede daarom heeft de Slechtvalk op de Rode Lijst gestaan. Gelukkig is de laatste jaren de populatie weer aan het toenemen en zo ook het aantal broedgevallen. Broedlustige paren worden daarbij geholpen door nestkasten die op hoge gebouwen en torens worden geplaatst. Slechtvalken broeden inmiddels weer in het hele land, met de nadruk op Noord-Brabant, Limburg, Noord-Holland en Gelderland.

Tot 1990 was de Slechtvalk een incidentele broedvogel. Daarna vestigde zich in rap tempo een populatie die vanaf het jaar 2012 boven de 100 paren uitkwam. In 2016 wordt de broedpopulatie geschat op 160-180 paren.

Deze ontwikkeling houdt gelijke tred met die in België en vloeit voort uit een sterke toename in het Roergebied en andere regio's in Duitsland. Hier werd broeden van Slechtvalken in dichtbevolkte omgeving bevorderd door het uitzetten van gefokte vogels en aanbieden van nestkasten (bron: zie vogel.asp r398).

Het gaat weer beter met de Slechtvalk in Nederland

"Er zijn nog nooit zoveel Slechtvalken in Nederland geweest als de afgelopen tien, vijftien jaar! Er is een ongekend hoog aantal broedvogels en daarnaast nog een flinke populatie niet-broedende jaarrond in ons land verblijvende Slechtvalken. Er vindt voortdurend immigratie van Slechtvalken vanuit Duitsland en België plaats. In het winterhalfjaar komen daar nog eens de Noord-Europese vogels bij en in de trektijd in voorjaar en herfst trekken er bovendien veel door.

Voordat de Midden-Europese populatie zich herstelde van de crisis veroorzaakt door pesticiden, broedde de Slechtvalk onregelmatig in Nederland. In de twintigste eeuw zijn enkele broedgevallen vastgesteld in het Waddengebied en op de Veluwe. De Slechtvalken op de Wadden broedden op de grond. Op de Veluwe werd in boomnesten van andere vogelsoorten gebroed. Tegenwoordig wordt in nestkasten op en aan gebouwen, nesten van grote vogels in havenkranen en elektriciteitsmasten gebroed en in de Delta tevens op de grond.

Na het verbod op de schadelijke landbouwvergiften nam vanaf 1970 de populatie over de grens met Duitsland weer toe, m.n. Nordrhein-Westfalen (NRW). In Nederland troffen de jongen van die NRW populatie een veranderd en voor hen aantrekkelijker landschap aan: het grotendeels steppeachtige agrarische landschap van rond 1950 was in de jaren negentig omgezet in een stedelijk, industrieel landschap met precies die hoogbouw die ze ook in Duitsland zo aantrok. Vooral fabrieksgebouwen bleken aantrekkelijk door hun hoogte en de geringere kans op verstoring door recreant en Oehoe. Verder werden ze geholpen door het plaatsen van nestkasten. De kans op een succesvol broedsel lijkt bovendien groter als er in een kast wordt gebroed. Bron: J.P. Marcus"

De Slechtvalk is één van de soorten waarvan het broeden al een aantal jaren middels webcams op Beleef de lente te volgen is. Op het blog bij die beelden (van 2013) was dit artikel te lezen.