Boerenzwaluw

Tegen de tijd dat de boerenzwaluw terugkeert uit het Afrikaanse overwinteringsgebied is het spreekwoordelijk nog geen zomer. Maar als het karakteristieke silhouet van deze zwaluw weer door de lucht scheert, stijgen de temperaturen en is de zomer toch zeker in aantocht. Dan is het vriendelijke gekwetter van op een electriciteitsdraad rustende zwaluwen her en der te horen.

Door ringonderzoek is ontdekt dat deze zomergast jarenlang terugkeert naar hetzelfde nest! De Boerenzwaluw nestelt bij voorkeur op allerlei plaatsen rondom boerderijen en schuren, maar ook onder bruggen of duikers. Dat is een nest van modder en plantaardig materiaal, het bekende komvormige nest onder de dakgoot of andere uitstekende en overhangende delen. Dat zijn typisch van die plaatsen die er in Meijendel niet zo veel zijn. Ze broeden in losse kolonies, ook samen met Huiszwaluwen.

Taxonomie. Er zijn verschillende 'zwaluwen' te vinden in Nederland. Deze Boerenzwaluw is nauw verwant aan Huiszwaluw en Oeverzwaluw en behoort tot de familie der Hirundinidae. De Gierzwaluw zit in een andere familie, Apodidae, uit de orde Apodiformes ('Gierzwaluwachtigen') en is eigenlijk helemaal geen zwaluw maar meer verwant aan de kolibri. Dan is er verder nog de Nachtzwaluw en dat is in taxonomische zin ook geen echte 'zwaluw' maar die behoort tot de familie Caprimulgidae, de nachtzwaluwachtigen.

De Boerenzwaluw komt landelijk weliswaar nog algemeen voor, maar zit wel in de knel. De stand is sinds de jaren zestig in veertig jaar afgenomen met 50-75% en hij staat daarom op de Rode Lijst. Tussen 1993 en 2011 is de stand weer wat toegenomen en sindsdien is de stand stabiel tot licht herstellend. Dat is waarschijnlijk toe te schrijven aan een complex van factoren: een lichte stijging van de temperatuur in mei en juni, veranderingen in nestplaatskeuze (meer geschikte paardenstallen!) en verbetering van de omstandigheden in de overwinteringsgebieden (bron: zie vogel.asp r398).

De broedgevallen in Meijendel zijn uitsluitend vastgesteld bij Boerderij Meijendel en in kavel 66, de golfbaan.

De sterke achteruitgang in de vorige eeuw wordt voornamelijk geweten aan schaalvergroting en intensivering van de landbouw (o.a. pesticidengebruik, ontwatering), waardoor de kwaliteit van foerageergebied en nestgelegenheid is afgenomen. Verminderde nestgelegenheid is vooral een gevolg van modernisering van stallen en strengere regelgeving omtrent veiligheid en hygiëne. Lees verder op Vogelbescherming Nederland.

SOVON en Vogelbescherming Nederland hebben de boerenzwaluw in 2011 extra aandacht gegeven.
Kijk voor de resultaten op de site van Sovon. Download het rapport daar of bij Vogelbescherming Nederland.