De gecombineerde Rode en Oranje Lijst omvat alle vogelsoorten die volgens het Nederlandse natuurbeleid extra aandacht verdienen. De Rode Lijst bevat soorten die landelijk bedreigd, kwetsbaar of gevoelig zijn. De Oranje Lijst omvat soorten die nog niet als bedreigd worden beschouwd, maar waarvan de ontwikkeling aanleiding geeft tot zorg. Samen vormen beide lijsten een brede indicator voor de ontwikkeling van kwetsbare broedvogels in Nederland.
In Meijendel komen Rode- en Oranje-Lijstsoorten voor in vrijwel alle belangrijke habitats, van open duinen en vochtige duinvalleien tot struwelen, bossen en open water. Daardoor geeft deze vogelgroep niet alleen informatie over afzonderlijke leefgebieden, maar ook over de ontwikkeling van de ecologische kwaliteit van het duinlandschap als geheel.
De soorten binnen deze groep verschillen sterk in hun ecologie, maar hebben gemeen dat zij gevoeliger zijn voor veranderingen in habitatkwaliteit dan veel algemene broedvogels. Daardoor reageren zij vaak eerder op veranderingen in vegetatiestructuur, waterhuishouding, stikstofdepositie, recreatiedruk of natuurbeheer. Juist daarom vormt deze gecombineerde lijst een belangrijke indicator voor de ontwikkeling van kwetsbare soorten in Meijendel.
De bijna zeventigjarige broedvogelgegevens laten zien hoe de gezamenlijke dichtheid van deze soorten zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld. Omdat de groep soorten uit uiteenlopende habitats omvat, weerspiegelt de grafiek niet de ontwikkeling van één afzonderlijk leefgebied, maar de gezamenlijke ontwikkeling van de meest kwetsbare broedvogels van Meijendel. Daarmee vormt deze groep een van de belangrijkste indicatoren voor veranderingen in de biodiversiteit van het gebied.
Een verandering in de grafiek betekent niet dat alle soorten zich op dezelfde manier ontwikkelen. Binnen de groep kunnen sommige soorten toenemen terwijl andere juist achteruitgaan. De gezamenlijke trend laat daarom vooral zien hoe de totale groep kwetsbare broedvogels zich ontwikkelt. Voor een goede interpretatie is het belangrijk de resultaten te combineren met de habitatgroepen, de ecologische vogelgroepen en de ontwikkelingen van afzonderlijke soorten.
Methodische kanttekening
Rond 1973 werd het geïnventariseerde gebied uitgebreid tot vrijwel geheel Meijendel. Daarnaast werd in 1984 de landelijke BMP-methode van Sovon ingevoerd. Veranderingen rond deze jaren kunnen daarom mede samenhangen met wijzigingen in het onderzoeksgebied en de telmethode.
Daarnaast kan de grafiek worden beïnvloed door de sterke groei van de meeuwenkolonies vanaf de jaren zeventig en hun vrijwel volledige verdwijnen na de terugkeer van de vos in de tweede helft van de jaren tachtig. In sommige jaren omvatten deze kolonies meer broedparen dan alle overige broedvogels van Meijendel samen. Wanneer één of meer meeuwensoorten deel uitmaken van deze groep, kan dit de gezamenlijke dichtheid sterk beïnvloeden.
De langetermijnontwikkeling blijft echter goed bruikbaar voor ecologische interpretatie.
Meer weten?
De grafiek op deze pagina laat de gezamenlijke ontwikkeling van de Rode- en Oranje-Lijstsoorten zien. Via het Dashboard kunnen de onderliggende gegevens verder worden verkend, bijvoorbeeld per soort, habitat of periode. Voor onderzoekers biedt de Shiny-app uitgebreide mogelijkheden om trends statistisch te analyseren en relaties te onderzoeken met landschap, natuurbeheer en andere omgevingsfactoren.