De ecologische vogelgroep Open heide en hoogveen omvat broedvogels van open, voedselarme vegetaties met een lage begroeiing. De naam van deze groep is afkomstig uit de landelijke indeling van Sovon. In Meijendel komen echter nauwelijks heide- of hoogveenvegetaties voor. De soorten uit deze groep zijn hier daarom vooral gebonden aan schrale, open duinen met een lage kruiden-, mos- en grasvegetatie. Gemeenschappelijk is hun voorkeur voor een open landschap met weinig opgaande begroeiing, een gevarieerde vegetatiestructuur en een rijk aanbod aan insecten.
In Meijendel hangt het voorkomen van deze vogelsoorten nauw samen met de aanwezigheid van voedselarme vegetaties en voldoende openheid. Daarmee overlapt deze vogelgroep deels met soorten van de grijze duinen, maar de ecologische invalshoek is anders. Niet het Natura 2000-habitat staat centraal, maar de voorkeur van vogels voor open, schrale vegetaties met een lage begroeiing.
De vogelsoorten van deze groep zijn gevoelig voor veranderingen in de vegetatiestructuur. Naarmate open terreinen dichtgroeien met struweel of bos, neemt de geschiktheid van het leefgebied voor veel van deze soorten af. Tegelijkertijd profiteren zij van kleinschalige variatie met open zand, lage kruidenvegetaties en een rijk insectenleven.
Veranderingen in deze vogelgroep geven informatie over de mate waarin het landschap zijn open en voedselarme karakter behoudt. Een afname kan wijzen op vergrassing, verruiging, verstruweling of een afnemende natuurlijke dynamiek. Een toename kan samenhangen met herstel van open vegetaties, begrazing, herstel van verstuiving of andere maatregelen die bijdragen aan een gevarieerd open duinlandschap. De gezamenlijke trend weerspiegelt daarmee vooral het functioneren van de schrale, open vegetaties binnen Meijendel.
De bijna zeventigjarige broedvogelgegevens laten zien dat deze vogelgroep vooral reageert op veranderingen in de structuur van het open landschap. Omdat de soorten niet uitsluitend aan één habitat zijn gebonden, laat de grafiek zien in hoeverre Meijendel zijn karakteristieke, voedselarme en open vegetaties weet te behouden. Daarmee vormt deze vogelgroep een waardevolle aanvulling op de habitatgroep Grijze duinen en op de ecologische vogelgroep Grazige vegetaties.
Methodische kanttekening
Rond 1973 werd het geïnventariseerde gebied uitgebreid tot vrijwel geheel Meijendel. Daarnaast werd in 1984 de landelijke BMP-methode van Sovon ingevoerd. Veranderingen rond deze jaren kunnen daarom mede samenhangen met wijzigingen in het onderzoeksgebied en de telmethode. Bij vogelgroepen waarin meeuwen een belangrijk aandeel vormen, kan de grafiek rond de jaren zeventig en tachtig bovendien sterk zijn beïnvloed door de opkomst en het latere verdwijnen van de grote meeuwenkolonies. De langetermijnontwikkeling blijft echter goed bruikbaar voor ecologische interpretatie.
Meer weten?
De grafiek op deze pagina laat de ontwikkeling van de vogelgroep Open heide en hoogveen in grote lijnen zien. Via het Dashboard kunnen de onderliggende gegevens verder worden verkend, bijvoorbeeld per soort, telgebied of periode. Voor onderzoekers biedt de Shiny-app uitgebreide mogelijkheden om trends statistisch te analyseren en relaties te onderzoeken met vegetatiestructuur, natuurbeheer en landschapsontwikkeling.