Terug naar soorten

Visarend

Pandion haliaetus Visarenden

0jaren
0territoria
0hoogste jaar

Nog geen gecontroleerde Meijendel-reeks beschikbaar.

Dichtheid per km2

Territoria per km²
Dichtheid

Dichtheid = territoria per jaar gedeeld door het Meijendel-oppervlak in dat jaar, volgens dezelfde berekening als de dashboardkeuze “Dichtheid per km2”.

Beschrijving

De Visarend is chocoladebruin van boven en wit van onderen. Ook de kop is wit, alleen door het oog loopt een donkere streep. Het verenkleed is bij beide geslachten gelijk. De Visarend is in de vlucht goed te herkennen door zijn geheel witte onderkant en zijn lange, enigszins 'geknikte' vleugels. De snavel is zwart en heeft een vervaarlijke haakpunt, de klauwen zijn bezet met lange nagels, uitstekende gereedschappen bij de visvangst.

De Visarend is een unieke roofvogel omdat hij bijna uitsluitend vis eet. Hij 'bidt' veelvuldig boven het water en duikt dan met naar voren uitgestoken klauwen op een vis (foto links). Bij de 'slag' plonst hij soms geheel onder water. Hij is relatief sterk gezien zijn grootte en kan prooien pakken die bijna even zwaar zijn als hijzelf. Ze vissen vaak 'ver van huis' en vliegen na de vangst terug met de vangst keurig opgelijnd in de vliegrichting om de luchtweerstand te minimaliseren. Hij is niet verwant aan andere roofvogelsoorten.
Visarend met vangst
…de vangst keurig opgelijnd om luchtweerstand te minimaliseren…
Foto: 'Oprain' op blog.livedoor.jp. Klik voor vergroting.


Met uitzondering van Australië en Antarctica komt de Visarend verspreid in alle continenten voor. Het is trekvogel die in Eurazië broedt van Scandinavië tot de Oekraine en dan in een brede zone oostwaarts tot aan de Stille Oceaan. Verder zijn er kleinere broedgebieden in Groot Britannië, vooral Schotland.

Visarenden broeden langs heldere meren, plassen en langs sommige zeekusten, in moerassen, moerasbossen en aangrenzende naaldbossen. Belangrijk is dat er voldoende vis is een een plaats om te nestelen. Het grote nest van takken, drijfhout en zeewier wordt gebouwd in een hoge boom of op een rotsrichel maar ook in hoogspanningsmasten. De vogels vormen een paar voor het leven en keren vaak jaarlijks terug naar hetzelfde nest dat na grondige renovatie groter en groter groeit. Er komen 2-4 eieren; het vrouwtje begint na het eerste ei te broeden zodat de jongen asynchroon uitkomen.

Lange tijd was de Visarend bij ons alleen doortrekker, maar ze blijven steeds vaker in Nederland hangen, ook in de broedtijd. Een aantal jaren zijn waarnemingen gemeld die lijken op broedgevallen te duiden, zoals de langdurige aanwezigheid van een paar in geschikt broedbiotoop, inclusief overdracht van vissen tussen beide partners. In 2016 is voor het eerst met succes gebroed in de Biesbosch.

Aan het eind van het seizoen trekken Scandinavische broedvogels (m.n. Zweden) door Nederland naar Afrika, vooral in augustus-september en april-mei. Visarenden op trek zijn in het hele land te zien bij visrijke wateren, tot op kleine vijvers en recreatieplassen. Stilstaande zoete wateren hebben de voorkeur maar Visarenden duiken ook op in zoute of brakke wateren. Sommige vogels blijven dan wekenlang hangen, maar bestrijken wel een groot gebied: de afstand tussen de visplek en de eetplek bedraagt soms enkele kilometers. Het aantal trekkers bij ons neemt toe als gevolg van bloeiende populaties in Noord-Europa (bron: Sovon ).

Vogelkenmerken

Ecologische vogelgroepen: Buidelmees-groep. Rode Lijst: geen. Oranje Lijst: geen. Vogelrichtlijn: geen

Bescherming

Tot halverwege de jaren 1950 was de Visarend uit grote delen van Europa (en Noord-Amerika) verdwenen door vervolging. Daarna, in de periode van de jaren 1960 en 1970 had de vogel bovendien te lijden van DDT dat zich in vis ophoopte. Sinds het verbod op deze middelen neemt de Visarend weer in aantal toe. In 1954 kwam de Visarend terug in Schotland, sinds 1985 broedt de vogel weer in Midden-Frankrijk. In Duitsland is het bestand tussen 1975 en 2004 toegenomen van 75 naar 470 (bron: WIKIPEDIA ).

De Visarend neemt in Europa al enkele decennia toe door bescherming van de broedplaatsen, nadat de twee eeuwen daarvoor de visarend sterk vervolgd werd. Ook had de soort plaatselijk te lijden van eierverzamelaars. In het Middellandse Zeegebied (Malta bijvoorbeeld) worden nog steeds visarenden geschoten door plezierjagers. De Visarend profiteert van de bescherming van zijn leefgebied via Natura2000. Ook de natuurlijke ontwikkeling van grootschalige wetlands (Biesbosch, IJsseldelta) speelt de soort in de kaart (bron: Vogelbescherming Nederland ).