Scholekster

In zijn zwart-witte pak en met fel oranje snavel en oranje-roze poten is de Scholekster een makkelijk te herkennen soort. Het is een standvogel, van oorsprong alleen aan de kust. Maar hij is sinds medio vorige eeuw ook landinwaarts getrokken en heden ten dage een normale verschijning in (natte) weilanden en zelfs in stedelijk gebied. In de wintermaanden trekt deze soort wel weer terug naar de kustgebieden, met name de Waddenzee en de Zeeuwse Delta. Hij is vocaal niet te missen want heel luidruchtig, luister onderaan de pagina.

Het voedsel bestaat vooral uit kokkels, mosselen en wormen, maar ook kreeftachtigen, ritnaalden, larven en dergelijke. De sterke snavel wordt vakkundig gebruikt om de schelpen open te breken.

Het nest is een kaal kuiltje op de grond, kiezels of in het weiland. Meestal is er maar één legsel per seizoen. Hij broedt dus ook in weilanden en zelfs op grinddaken in stedelijk gebied. Beide ouders broeden de eieren uit. De jongen zijn nestvlieders, maar het gezin blijft vaak nog maanden bij elkaar.

Grote problemen voor de Scholekster
Lees verder in het tweede katern onder de grafiek over 2008 èn 2023, 'het jaar van de Scholekster'. In 2023 is de Scholekster wederom de vogel van het jaar, want jaar na het vorige Jaar van de Scholekster zijn de problemen voor de soort onverminderd groot. Klik het logo linksboven en lees verder.

Het jaar 2008 werd door SOVON en Vogelbescherming Nederland uitgeroepen tot het Jaar van de Scholekster om aandacht te vragen voor de achteruitgang van de Scholekster in Nederland en een bijdrage te leveren aan het vinden van een antwoord op de vraag naar de oorzaak of oorzaken van deze achteruitgang.

Het onderzoek richtte zich onder andere op de dichtheid van broedparen van deze soort en het broedsucces. Zo is gebleken dat op veel plaatsten de kuikenproduktie onvoldoende is om de soort in stand te houden! Er zijn verschillende problemen geïdentificeerd in de verschillende overwinteringsgebieden (Waddenzee en Delta) en allerlei problemen in de verschillende typen broedgebied (buitendijkse kustgebieden en binnendijkse agrarische gebieden). Met uitzondering van het kleine aantal in de stad broedende Scholeksters lijkt het erop dat het deze vogelsoort momenteel overal tegenzit en er is weinig zicht op verbetering. Het eindrapport is in te zien via deze link.

In 2023 wordt de Scholekster voor de tweede keer vogel van het jaar. En dat is voor het eerst in de ruim twintig jaar dat Sovon Vogelonderzoek Nederland en Vogelbescherming Nederland jaarlijks een vogelsoort in de schijnwerpers zetten. Vijftien jaar na het vorige Jaar van de Scholekster zijn de problemen voor de soort namelijk onverminderd groot. De resultaten van het onderzoek in het Jaar van de Scholekster moeten daarom nadrukkelijk bijdragen aan een betere bescherming van de soort.

De drastische achteruitgang in Meijendel loopt voor op de landelijke trend. In deze eeuw zijn al diverse jaren geen territoria meer vastgesteld; de overige jaren ging het om maar een paar gevallen.

Sinds ongeveer 1985 nemen de aantallen Scholeksters sterk af. De oorzaken daarvoor liggen zowel in de broedtijd als winter. Broedvogels brengen vooral in het intensief gebruikte boerenland te weinig jongen groot, terwijl overwinteraars kampen met voedselgebrek door overbevissing van mosselbanken (Waddengebied) en het verdwijnen of ongeschikt worden van droogvallende platen (Deltagebied).

Broedende Scholeksters in boerenland kunnen door vrijwillige weidevogelbeschermers en boeren beschermd worden tegen uitmaaien en vertrapping. Verder profiteren ze van rust, hoge waterpeilen en extensief weidebeheer. De kans op nestsucces is het grootst als er niet wordt gemaaid en er weinig kans is op grondbewerkingen, vertrapping, verstoring en predatie.

Vogelbescherming voert campagne voor 200.000 hectare kruidenrijk grasland. Dat biedt genoeg ruimte voor de weidevogels om te overleven. Dat gebeurt voor de schermen met 'Red de rijke weide' en achter de schermen via lobby en samenwerkingsverbanden. Zo werkt Vogelbescherming samen met een netwerk van zo'n 80 weidevogelboeren. Vogelbescherming zet zich verder al lange tijd in voor bescherming van de Waddenzee (bron: Vogelbescherming Nederland ).