Kraanvogel

Kraanvogels zijn forse vogels, tot 125cm lang. Het verenkleed is licht blauwgrijs, de kop zwart en er loopt een witte streep van de ogen naar achteren tot in de nek. Hij draagt een rood petje op het achterhoofd. Het meest opvallend is wel de 'staart' die eigenljk geen staart is maar verlengde tertials zijn, vleugelveren. Met een spanwijdte van wel 2 meter is het ook in de vlucht een indrukwekkende vogel!

'Bekend van radio en TV' is het fantastische baltsritueel. Tot wel honderd vogels die rondlopen, dansend en springend, met gestrekte hals en vaak gespreide vleugels. Dan stoppen, buigen, iets oppikken en omhoog gooien, en daarna de veren schudden. Verder is de trompetterende roep onmiskenbaar. Die is vooral te horen tijdens start en landing.

De tijden dat Kraanvogels volop in Nederland broedden zijn lang vervlogen, hoofdzakelijk door het in cultuur brengen van het land. Deze nogal schuwe vogel mijdt namenlijk de bewoonde wereld. Wellicht dat ook het rapen van de eieren enkele eeuwen geleden aan het verdwijnen bijdroeg. Daarna werden Kraanvogels vrijwel uitsluitend ons land overvliegend waargenomen, vooral in het oosten. Als ganzen in een grote V-formatie of lange sliert, de nek gestrekt, onderweg van Scandinavië en West-Duitsland richting Zuid-Europa en Afrika. Dan werden ze soms gezien op een enkele pleisterplaats, hoogveengebied, ook in het oosten en zuiden van ons land, zoals Dwingelerveld, de Peel en het Leersumse veld.

Kraanvogels broeden in uitgestrekte hoogvenen en moerasbossen. Duitsland, Polen, de Baltische Staten en Scandinavië zijn de belangrijkste kraanvogellanden, ook verder oostwaarts broeden ze. Dankzij de inspanningen van natuurbeschermers broedt de Kraanvogel weer in Nederland, sinds 2001 in het Fochteloërveen en daarna ook in het Dwingelerveld. De vestiging in Nederland valt samen met de sterke groei van de Duitse populatie, die zich naar het Westen uitbreidt.

Deze soort wordt vooral tijdens de trektijd gezien, overvliegend, vooral oost van de lijn Enschede-Eindhoven. De voorjaarstrek valt tussen eind februari en eind maart, met begin maart soms massale doorkomst. De najaarstrek loopt van half oktober tot in december.

Vanaf 2001 broeden er Kraanvogels in ons land. De meeste broedgevallen vonden plaats in het Fochteloërveen en in het Dwingelderveld. Waarnemingen van overzomerende volwassen Kraanvogels in andere heide- en hoogveengebieden kunnen de voorbode zijn van nieuwe broedplaatsen. Het gaat in ons land nog steeds om maar enkele paren (in 2016 zo'n 17-24 paren), maar de trend is een stijgende lijn (bron: Sovon ).

In het Fochteloërveen zijn door natuurbeheerders veel ingrijpende maatregelen getroffen om de natuurkwaliteiten van het gebied te verbeteren, en met succes. Doordat het hele ecosysteem hiervan profiteert, is er ook ruimte ontstaan voor de kraanvogel. Niet alleen is het gebied erg rustig (mensen mogen er slechts zeer beperkt in), er is ook voldoende voedsel voor deze vogels te vinden. Omdat de Nederlandse populatie klein is, staat de soort op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels in de categorie Gevoelig. De kraanvogel staat voor het eerst op de Rode Lijst, omdat het een nieuw gevestigde broedvogel betreft met een nog zeer kleine populatie. (bron: Vogelbescherming Nederland ).