IJsvogel

De IJsvogel heeft het meest felgekleurde verenkleed van alle Nederlandse broedvogels. Een felblauwe rug die met de juiste lichtinval iridiserend blauwgroen oogt en een oranjebruine borst en buik zijn de meest opvallende delen. Hij zit meestal rechtop op een lage tak boven het water, zoekend naar visjes en is dan, mede door zijn kleine postuur, lastig te zien. Veel gemakkelijker is het als de IJsvogel in een blauwe flits, al roepend, vlak boven het water langs vliegt.

IJsvogels zijn in een groot deel van Europa standvogels. Ze houden van niet te snel stromend water, het liefst met steile stukken oever. Ze vissen bij voorkeur in niet al te diep, helder water, zodat de prooi goed te zien is. Meestal duikt een IJsvogel vanaf zijn zitpost het water in, maar nu en dan 'staat' een IJsvogel 'biddend' naar vis te loeren. Gevangen visjes worden meestal eerst een paar keer met de kop tegen een tak geslagen voordat ze versuft en met de kop naar voren worden doorgeslikt. Ze worden soms ook in Meijendel vissend waargenomen.

De IJsvogel is een schaarse broedvogel van vooral de zandgronden van ons land. Ze graven hun nestholte uit in de steile oevers van beken of zandgroeves. Het nest zit dan zeker een halve meter diep en wordt met visgraten bekleed. Soms zit het nest tussen de wortels van (omgevallen) bomen of struiken. De 6 à 7 eieren worden door beide ouders uitgebroed en ze brengen de jongen samen groot. Per seizoen zijn twee tot drie legsel mogelijk.

IJsvogels zijn zeer wintergevoelig, omdat het bij ijsvorming nou eenmaal moeilijk vissen is. Strenge winters zijn daarom fnuikend voor de populatie, maar deze kan zich meestal goed herstellen dankzij meerdere legsels per broedseizoen. Lees meer hierover onder 'Broedsucces' en in een nieuwsbericht op deze site: 'Hooggespannen verwachtingen over IJsvogel'.

---

IJsvogelwanden bevorderen het broeden van IJsvogels. Via deze link is bij Vogelbescherming Nederland een handleiding te vinden (pdf) over het aanleggen, onderhouden en controleren van ijsvogelwanden.

IJsvogels zijn uitgesproken standvogels en daardoor zeer wintergevoelig. Na écht koude winters is er steevast een daling van het aantal broedparen, zoals na de winters van '95/96 en '08/09. En dat bleek wederom na de koude periode van februari/maart 2018. In bijna de helft van de gebieden waarin in 2017 nog IJsvogels werden geteld (BMP), is de soort nu verdwenen en in de Gooi- en Vechtstreek is zelfs een afname van 75-80% vastgesteld (bron: Sovon-nieuws 28 mei 2018).

De IJsvogelpopulatie kan in jaren met zachte winters enorm snel groeien. Dat komt doordat ze per jaar twee of drie legsels groot kunnen brengen en héél soms zelfs vier. Dit vermogen om véél jongen te produceren zorgt voor een veerkrachtige populatie. Dit verklaart de enorme uitschieters in de grafiek rechts (bron: zie vogel.asp r398).