Novembertelling 2025: Mereljubel en schollevaarschok

Foto: Aalscholvers, de meest ‘aanwezige’ soort ooit

Net als in de vorige maand kwamen tijdens de novembertelling aantal en dichtheid van de in Meijendel aangetroffen vogels hoger uit dan gemiddeld over het laatste dozijn jaren. En ook opnieuw piekten enkele soorten opvallend. Bij het opstellen van dit verslagje zijn op 9,1 km² (25 kavels) 7.336 vogels doorgegeven. De vogeldichtheid komt uit op 809 vogels/km² en het aantal soorten op 74 (maar in zekere zin plus 1).

Laten we maar snel overgaan tot de benodigde uitleg bij de misschien wat cryptische titel en (slot van de) inleiding. Duidelijk zal wel al meteen zijn dat er voor de maand november behoorlijk veel vogels aanwezig bleken te zijn: de dichtheid voor de maand bereikte een record over de laatste 13 jaren. (Alleen in november 2016 waren er in Meijendel weliswaar meer vogels geteld (8540) maar toen op een aanzienlijk groter terrein-oppervlak (13,8 km²).)

De berekende dichtheid (in aantal vogels/km²) van de Merel in november 2025 vergeleken met de gemiddelde dichtheden van de soort in Meijendel in de afgelopen 10 herfst-/winterseizoenen (jaarlijks per maand september t/m maart).

Dik record merel
En wat tot jubelstemming kan leiden: de dichtheid van de Merel blijkt tot een absolute recordhoogte te zijn gestegen: 67 individuen/km²! (In de voorgaande 12 jaar was de dichtheid gemiddeld: 35,6). Natuurlijk moeten we niet vroeg juichen want het zal nu vooral gaan om trekkende vogels, maar er is een gerede kans dat een deel hiervan mogelijkheden ziet om zich te vestigen. Dat zou toch geweldig zijn ter compensatie van het verlies vanwege het Usutu-virus? Overigens dient in dit verband nog wel opgemerkt te worden dat ook de lijstersoorten Kramsvogel en Koperwiek in de maand november het maandrecord over de afgelopen jaren behaalden: resp. van 55,4 en 60,7 exemplaren/km². Hún grootste dichtheidspiek viel wel al in oktober terwijl die van de Merel duidelijk pas in november is gekomen.

De berekende dichtheid (in aantal vogels/km²) van de Aalscholver in november 2025 vergeleken met de gemiddelde dichtheden van de soort in Meijendel in de afgelopen 10 herfst-/winterseizoenen (jaarlijks per maand september t/m maart).

Nog dikker record aalscholver
Een tweede uit de band springend record in november echter zal menig lezer misschien achter de oren doen krabbelen: dat van de Aalscholver (ook wel Schollevaar genoemd). Deze soort blijkt in deze maand nóg buitensporiger dan de Merel te pieken: de gemiddelde novemberdichtheid over de voorgaande 12 jaren bereikte 19 per km², maar was de laatste twee jaar wel al fors stijgend: resp. naar 23 en 59. Nu is er sprake van een verdrievoudiging (t.o.v. vorig jaar!) en komt de dichtheid op 178,7 per km². Let wel: 1621 van de in totaal getelde 7336 vogels. Dit is de hoogste dichtheid die een vogelsoort in de afgelopen 12 jaar ooit heeft bereikt. Hopelijk (denk aan de visstand) speelt trek hier mede een rol en verdwijnt het overgrote merendeel geleidelijk ook wel weer….. Overigens kan er altijd sprake zijn geweest van enige mate van dubbeltellingen over verschillende kavels of van (tijdelijke) verplaatsing van groepen vogels.

En tot slot is in dit rijtje wederom de Pimpelmees te noemen. De piek van oktober is wel al gedaald, maar de dichtheid is opnieuw een maandrecord te noemen: 33,5 per km² (was gemiddeld over de jaren: ruim 20).

Bijzonderheden
Als bijzondere soorten om te vermelden zou ik de volgende willen noemen: er waren na 5 jaren weer eens Wilde zwanen (dit keer 2 in kavel 15), dan verscheen opnieuw 1 Zwarte specht (in kavel 72), er was 1 IJsvogel in kavel 83 en 1 Grote lijster in kavel 42, uitzonderlijk de Siberische tjiftjaf in kavel 16, leuk zijn 5 Kuifmezen (1 in kavel 3 en 4 in kavel 72) alsook 1 Zwarte mees in kavel 33, altijd een surprise is 1 Appelvink (kavel 8) en helaas buiten de formele tellingen maar verwacht te vinden tijdens een aparte avondwandeling is bij mondelinge mededeling vermeld - en daarom hier als een soort extraatje (“plus 1”) opgevoerd: 1 Bosuil in kavel 42. (Deze ontbreekt dus in de formele lijst.)

Intussen stijgt de dichtheid van de Cetti’s zanger geleidelijk almaar door.

Jan Westgeest (westgeest.jan@gmail.com)