Decembertelling 2024: Wordt het de vogels hier te warm onder de poten?

Het is tien jaar geleden dat we bij de midmaandelijkse telling in Meijendel zo’n gering aantal vogels hebben aangetroffen als dit jaar. Dit jaar zijn er in december 3357 (van 64 soorten incl. Soepeend; een laagterecord!) en de gemiddelde vogeldichtheid (348 vogels/km2) was een honderdtal lager dan het maandgemiddelde over het afgelopen decennium. De telgegevens zijn afkomstig van 25 kavels (samen 9,7 km²).

De berekende gemiddelde dichtheid van de Waterral in de herfst van 2023 (in aantal vogels/km²) in Meijendel vergeleken met de gemiddelde maandelijkse dichtheden over de afgelopen tien herfst-/winterseizoenen).

Opvallend is dat vooral de dichtheden van vogels van het oppervlaktewater (Dodaars, Meerkoet, Krak-, Wilde, Tafel- en Kuifeend) hun laagste eindwaarden van de laatste tien jaar bereikten. Ook bij de Knobbelzwaan, de Grauwe en de Nijlgans waren de gevonden dichtheden relatief laag. Zouden deze vogelsoorten hun voedsel (wellicht hun belangrijkste overlevingsvoorwaarde in najaar-/winterseizoen) gaandeweg meer in het binnenland dan in de duinen (blijven/gaan) zoeken/vinden?

Relatief hoge temperaturen
De temperaturen zijn in de afgelopen periode overwegend relatief nogal hoog gebleven. Dat is ook te zien aan de voor december gevonden topdichtheden van enkele andere soorten, zoals bijvoorbeeld de Grote zilverreiger en de Waterral. En het aantal aangetroffen Aalscholvers overtrof al helemaal alle verwachtingen, een absoluut record. Verder zijn er dit hele najaar opvallend weinig trekvogels gesignaleerd: bijvoorbeeld Merels (met weliswaar ook hun eigen extra probleem: Usutu), Kramsvogels en Vinken. Misschien ontbreekt bij alle trekvogels nog te veel de trekdrang? En mogelijk hebben daardoor ook Eksters en Zwarte kraaien weinig in de duinen te zoeken; hun dichtheden blijken voor deze maand ook minimaal.

Dwergmeeuw in winterkleed

Het aantal waargenomen soorten bereikte – zoals reeds vermeld – een minimum en dat kan mede te wijten zijn aan de miezerige weersomstandigheden bij het inventariseren. Maar dat dit laatste niet ten koste hoeft te gaan van aardige verrassingen bij het tellen moge blijken uit de volgende reeks aangetroffen bijzonderheden: in kavel 45 was een groep van 14 Nonnetjes, in kavel 13S zijn een Blauwe kiekendief en een Bokje gesignaleerd, in kavel 1B stond een Dwergmeeuw, verder een IJsvogel en (slechts) één Vuurgoudhaan in kavel 2, een Kleine bonte specht in kavel 75, een Glanskop in kavel 52, twee Kuifmezen in kavel 72 en deze maand - voor de verandering - in totaal 6 Goudvinken (1 in kavel 2 en 5 in kavel 10/12/76).

Duinen uit de gratie?
Maar uiteindelijk zijn er dus voor de vierde maand op rij erg weinig vogels in Meijendel gespot. Je zou bijna gaan vrezen dat de duinen bij de vogels uit de gratie beginnen te raken. Toch blijft het waarnemen van een dergelijk verschijnsel van groot belang en dit staat of valt bij de inzet van degenen die er ook in het donkerder wordende seizoen op uit gaan. Juist ook vanwege hun volharding ondanks de niet altijd ideale weersomstandigheden past dus aan alle tellers wederom hartelijk dank voor hun bijdragen in het jaar 2024!

En graag wens ik aan hen allen en aan u als geïnteresseerde lezer(es) voor 2025 een heel gezond en zeer voorspoedig nieuw jaar toe, vol van interessante vogelverrassingen!

Jan Westgeest (westgeest.jan@gmail.com)

De berekende gemiddelde dichtheid van de Vink in de herfst van 2023 (in aantal vogels/km²) in Meijendel vergeleken met de gemiddelde maandelijkse dichtheden over de afgelopen tien herfst-/winterseizoenen).