Decembertelling 2021: Relatief veel watervogels en snippen

In de drie voorgaande jaren zijn in de maand december relatief meer kavels met oppervlaktewater geïnventariseerd dan dit jaar (van 2018 tot 2020 waren resp. 72, 79 en 83% van de kavels met plassen en nu 70%). Toch blijkt dit keer in december de dichtheid van nogal wat watervogelsoorten hoger te zijn dan die in diezelfde voorgaande jaren. Dat viel als eerste op. Maar de vogeldichtheid bleek uiteindelijk over de hele linie wel aan de hoge kant, met 451 vogels/km². We hebben 4178 vogels van 72 soorten gevonden op 9,3 km² (26 kavels).

De relatief hoge dichtheden vielen vooral in het oog bij soorten als de Krooneend, Wintertaling, Nonnetje en de drie reigersoorten (Roerdomp, Grote zilver- en Blauwe). Zij kwamen qua dichtheid alle ook boven het gemiddelde over het laatste decennium uit. Dit gold ook voor de Knobbelzwaan en de Nijlgans. Aan dezelfde criteria voldeden trouwens de Watersnip en het Bokje en de Houtsnip bijna; deze laatste haalde vorig jaar in december een net iets hogere dichtheid dan dit jaar. Toch gaat het bij al deze soorten niet over al te hoge aantallen en de resultaten passen dan ook best goed binnen de gewone variatie.

De Goudhaan is in de maand december relatief weinig waargenomen Foto: Dick Bos [klik foto voor groter exemplaar]

Merel aangename verrassing
Aan dezelfde criteria voldeden verder de volgende soorten: Grote bonte specht, Graspieper, Winterkoning, Heggenmus, Merel, Zanglijster, Vuurgoudhaan, Staartmees, Boomklever en Boomkruiper. Misschien is de Merel in dit rijtje wel de meest aangename verrassing; die soort kan best een opkikker gebruiken na de Usutu-epidemie. Voor de waarnemers zullen de Vuurgoudhaantjes wellicht een extra grote aantrekkingskracht gehad hebben. En de Winterkoning heeft kennelijk tot dusverre nog weinig last gehad van de huidige winter. Maar alle verkregen gegevens baren niet echt veel opzien.

De dichtheden van de Goudhaan (in aantal vogels/km²) bij de herfst-/wintertellingen in het afgelopen decennium (per telmaand).

De dichtheden van de Glanskop (in aantal vogels/km²) bij de herfst-/wintertellingen in het afgelopen decennium (per telmaand).

Tegenover het voorgaande staat een viertal soorten die voor de maand december juist relatief weinig zijn waargenomen: de Havik, de Goudhaan, de Glanskop en de Ekster. De Goudhaan bleef dit hele seizoen al duidelijk achter, maar dat is – zoals te zien is in bijgaande grafiek – ook al eens eerder gebeurd. Tot het betrekkelijk lage aantal Haviken kunnen dubbeltellingen hebben bijgedragen die immers af en toe tot te hoge uitkomsten in de berekende dichtheid kunnen leiden. Zo kunnen de berekende dichtheden een wisselend en moeilijk te interpreteren patroon laten zien. Maar bij de Glanskop en de Ekster lijkt er hoe langer hoe meer sprake van een al ’n paar jaar durende geleidelijke achteruitgang.

Dank aan de tellers
Graag dank ik alle tellers ook aan het einde van dit jaar weer voor hun formidabele inzet en ik wens iedereen een heel gezond en mooi nieuw vogeljaar toe, ook de vogels zelf (waaronder helaas de vogelgriep weer eens parten lijkt te spelen. Extra slot-advies dus: aangetroffen dode vogels niet met blote handen aanraken.) 

Jan Westgeest (westgeest.jan@gmail.com)