Novembertelling 2021: Vuurgoudhaantjestrek en Bruine boszanger

Bij de eerste blik op de telresultaten valt meteen al het record van de gemiddelde vogeldichtheid voor de maand november (in de laatste tien jaren) op: 671 vogels/km². En de absolute dichtheidsrecords voor de Winterkoning, de Vuurgoudhaan en de Cetti’s zanger dragen hieraan bij. In totaal zijn er deze telronde 6902 vogels, van 79 soorten, waargenomen op een oppervlakte van 10,3 km² (29 kavels). Maar het eremetaal gaat dit keer toch slechts naar één vogeltje: een Bruine boszanger!

Op het record van de gemiddelde vogeldichtheid voor deze maand in het afgelopen decennium is - zoals altijd - toch ook wel weer iets af te dingen. Een paar voor de hand liggende argumenten zijn bijvoorbeeld:

• Meestal zijn op het moment van schrijven van dit verslag nog niet de telresultaten voor alle getelde kavels bij SOVON ingevoerd (hieraan gekoppeld past natuurlijk meteen de vraag aan alle tellers: voer de gevonden aantallen s.v.p. steeds zo spoedig na de maandelijkse telling in bij SOVON!).
• Nooit is helemaal duidelijk in hoeverre overtrekkende en -vliegende vogels zijn (of moeten worden) geregistreerd als in het kavel verblijvende of ‘aan het terrein gebonden’ individuen. (Daartegenover staat dan weer dat de waarnemers tijdens hun tellingen steeds ongeveer op gelijke wijze te werk zullen gaan, dus ook wat betreft het noteren van de waargenomen over hun terrein vliegende vogels; dus in meerjarige tendensen wordt dit type systematische fout enigszins teniet gedaan.)
• In hoeverre zijn er vogels gemist of juist dubbel geteld (al of niet teller-gebonden)?
• De mix van getelde kavels (en dus de getelde biotoopsamenstelling) kan per maand behoorlijk variëren.
• Enzovoort.

Maar de relatief hoge waarde voor de gemiddelde vogeldichtheid in deze maand zou (zeker na een relatief wat minder hoge dichtheid in de voorafgaande oktobermaand en na de periode van wat minder koud en slecht weer) best eens kunnen wijzen op een ietwat vertraagde vogeltrekpiek ten opzichte van andere jaren. Ook de betrekkelijk hoge aantallen waargenomen standvogels zoals Winterkoning en Cetti’s zanger kunnen een gevolg zijn van de weersomstandigheden en verhoudingsgewijs blijken er (nog) veel Houtsnippen, Graspiepers, Roodborsttapuiten, (trekkende) Merels, Koperwieken, Kepen en Rietgorzen aangetroffen te zijn.

De dichtheden van de Vuurgoudhaan (in aantal vogels/km2) bij de herfst-/wintertellingen in het afgelopen decennium (per telmaand).

En als klap op de vuurpijl was er dus het dichtheidsrecord van de Vuurgoudhaantjes (3,11 per km²), ook al overtrof dit maar net dat van 2017 (3,05 per km²)! In de maand november zijn de dichtheden van al deze soorten tot nu toe in voorgaande jaren altijd lager geweest. Hoe dan ook, weers- en voedselomstandigheden spelen ongetwijfeld een belangrijke rol.

Rode wouw (foto Jan Westgeest. Gebruik de link lnks voor een foto van de Bruine boszanger.

Maar de meest bijzondere waarneming deze keer was toch de Bruine boszanger, een vogel die je voor Nederland gerust hoogst zeldzaam kunt noemen, in kavel 13S (dichtbij de grens met kavel 77 waar de vogel volgens ‘waarneming.nl’ ook door nogal wat bezoekende vogelspotters is opgemerkt!).
Daar kon zelfs de adulte Rode wouw boven kavel 16 (laag boven de door de zon beschenen zeereep) niet tegenop.

Jan Westgeest (westgeest.jan@gmail.com)

Foto en beschrijving van de Bruine Boszanger is op deze site te vinden. Gebruik deze link.